بنەمای پەرەگراف متمانەیە

هەمووان دژی كوردو كوردیش دژی خۆی!؟

هەمووان دژی كوردو كوردیش دژی خۆی!؟ د.كامەران مەنتك

 

ئەو ململانێیەی لەناوچەكە دەگوزەرێت، ململانێیەكی جیۆپۆلەتیكیەو لەسەر دابەشكردنەوەی نەخشەی سیاسی جیهانەو داڕشتنەوەی شێوازێكی ترە لە سیستمێكی جیهانی، كە تیایدا ئەمەریكا باڵا دەست نەبێت، ململانێیەكان هەر بەرگێكی ئایدیۆلۆژییان پۆشی بێت، هەر پرەنسیپ و دروشمێك دژی یەكتر بەكاربهێنن، تەنیا شتێكی ڕووكەشانەیەو ململانێ بنەڕەتییەكە ناشارێتەوە، كە ململانێیەكی جیۆپۆلەتیكیە، ڕووسەكان دەیانەوێت لە ڕێگای پڕۆژەی ئۆراسیاوە، كە چەمكێكی جیۆپۆلەتیكیەو كار لەسەر داڕشتنەوەی سیستمێكی نوێی جیهان دەكات، ڕادەیەك بۆ هەژموونی ئەمەریكا دابنێن، ئەمەریكاش دەیەوێت لە ڕێگای پڕۆژەی جیهان گەرایی و پرەنسیپەكانی دیموكراسی لیبڕاڵەوە، هەژموونی خۆی بەسەر گۆی زەوی بچەسپێنێت.

 

هەردوو بەرەكە‌ش كار لەسەر ئەوە دەكەن گۆڕەپانی شەڕەكان لە وڵاتی خۆیان دوور بخەنەوە، تەنانەت هێزە هەرێمایەتیەكانی سەر بەو دووبەرەیەش كار لەسەر هەمان شت دەكەن، بۆیە ئەو ناوچانەی قەیراناوین، وەكو عێراق‌و سوریا لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بۆ نمونە، بوونەتە گۆرەپانی یەكلاییكردنەوەی شەڕەكان، دیارە خاكی كوردستانیش هەر لە كەنارەكانی دەریای سپی ناوەڕاستەوە، تا دەگاتە دوا خاڵ لە ڕۆژهەڵاتی كوردستان، بە شێوەی نیمچە لاكێشەیەك بۆتە‌ بنكەی سەرەكی ئەم جەنگە، كە ئەگەرچی لە بنەڕەتدا وەك جەنگێكی نێوخۆیی لە نێوان دەسەڵات و ئۆپۆزسیۆنی پەرتەوازەی ئەو وڵاتانەدا نیشان دەدرێت، بەڵام لە بنەڕەتدا جەنگێكی جیۆپۆلەتیكی جیهانیە.!

 

لەو جەنگەدا هەموو ئەو لایەنانەی كوردستانیان بەسەر دابەشكراوە، ئەگەر لەسەر‌ هەموو شتێك ناكۆك بن، ئەوا كۆكن لەسەر لێدانی هەموو هەوڵێكی كورد بۆ ڕزگار بوون، بۆیە دەبینین، لەو ماوەیەدا، سەرباری هەموو ناكۆكیەكانیان، توركیا و ئێران‌و ڕوسیا كار لەسەر دروستكردنی هاوپەیمانێتییەكی سێ لایەنە دەكەن، كە ئەمەش بەشێكە لە دروستكردنی پڕۆژەی ئۆراسیا، بۆ ئەوەی ڕێگا لە هەڵوەشانەوە و سەرلەنوێ داڕشتنەوەی ناوچەكە بگرن، واتە ئەو هاوپەیمانێتییە بە شێوەیەك لە شێوەكان دژی هەر هەوڵێكی سەربەخۆیی كوردانە، ئەمە ئەوە دەگەیەنێت، هەرچەندە هەڵگرانی پڕۆژەی ئۆراسیا ڕایدەگەنن، كەوا ئەگەر كورد لە ئەمەریكا دوور بكەوێتەوەو بچێتە ژێر سایەی ئەو هاوپەیمانێتییە دەگاتە مافی ئۆتۆنۆمی خۆی، بەڵام ئەوەی لە ڕاستەقینەدا ڕوویداوە، ڕێك پێچەوانەی ئەو بانگەشەیە بووە! هەرئەو هاوپەیمانێتییەبوو‌ ڕێگای بۆ توركیا خستەسەر پشت كە نەك بە تەنیا شاری عەفرین داگیر بكات، بگرە هەوڵ بدات لە ڕێگای گۆڕینی دیموگرافیاوە، بە دیوارێكی مرۆیی لە ڕەگەزی تورك‌و عەرەب سنوور لەنێوان كوردستان دابڕێژیتەوە!

 

ئەمەریكا، كە خۆی بە هەڵگری پڕۆژەی جیهانگەرایی و پرەنسیپەكانی لیبراڵ دیموكرات پێناسە دەكات، جوانترین و ڕاستەقینەترین سیاسەتی بەرامبەر مەسەلەی كورد لەسەر زاری سەرۆك ترەمپ دەربڕی، كاتێك وتی:"كورد نەتەوەیەكی ئازان، پێویستە بەكاریان بهێنین" زۆر لە ڕۆشنبیرو ئەوانەی لە سیاسەت كاردەكەن، تائێستا واتێدەگەن كەوا ئەمەریكا كوردی پاراستوەو ئەگەر ئەمەریكا نەبوایە، ئەوا هێزە هەرێمایەتییەكان كوردیان لە ناو دەبرد، لە ڕاستیدا ئەو بیركردنەوەیە شتێكی لە ڕاستی تێدا نیە، چونكە ئەمەریكا لەو پانتاییە جوگرافیەی، كە پێی دەگوترێت كوردستان تەنیا هەوڵی پاراستنی بەرژەوەندییەكانی خۆی داوە، ئەمەریكا هەرگیز پشتگیری كوردی نەكردوە، هەركاتێكیش بەرژەوەندییەكانی كەوتبێتە مەترسییەوە، ئەوا ئەوكاتە بە گەرمی كەوتۆتە لێدانی كورد، بینیمان چۆن لەگەڵ توركیاو بەریتانیاو ئێران‌و... ڕێك كەوت بۆ ئەوەی كەركوك لەژێر دەستی كورد دەربهێنێت، تەنانەت یەكێك لە فاكتەرەكانی دوژمنداریكردنی كورد لەلایەن هێزە هەرێمایەتییەكانەوە، ئەوەیە كەوا كورد بە ئەسپی تەروادەی ئەمەریكا تێدەگەن! نابێت هەرگیز ئەوەمان لە یاد بچێت كەوا لە هەشتاكانی سەدەی بیستەمدا ڕژێمی بەعس بە دەستخۆشی و پاڵپشتی ئەمەریكا كوردی كیمیایی باران‌و ئەنفال كرد.!

 

كەواتە ئەو دوو بەرەیەی ئێستا لەسەر شێوازی داڕشتنەوەی سیستمی جیهانی كاردەكەن، هیچ شتێكیان بۆ كورد پێنییەو لەو خاڵانەی، كە دژی یەكگرتنەوەو ڕزگاربوونی كوردە كۆك‌و تەبان، بە واتایەكی تر دوژمنانی كورد ئەگەر لە هەموو شتێك جیاواز بن، ئەوا لەسەر دوژمنداری كورد ڕێكن‌و هیچ كێشەیەكیان نیە، بەرامبەر ئەمەش كورد بۆتە چەند پارچەیەك و بە هەموو شێوەیەك دوژمنداری یەكتر دەكەن! پێموایە هۆكاری بنەڕەتی ئەمە، جگە لەوەی كۆمەڵێك مافیاو پیاوی ئەو هێزانەی دوژمن بە كورد جڵەوی دەسەڵاتی كوردیان گرتۆتە دەست، هاوكات شێوازی خەباتی كورد، كە تا ئێستا خاوەنی ستراتیژیەتێكی نەتەوەیی خۆی نیەو لە بایەخی جیۆپۆلەتیكی خاكی خۆی تێنەگەیشتوە، تائێستا لەسەر بنەمای ئایدۆلۆژیا كاردەكات، كە دیارە لە ململانێ جیهانییەكاندا ئایدیۆلۆژیا تەنیا وەك وەك سۆفت پاوەرێك بەكاردەهێنرێت‌و ململانێی جیۆپۆلەتیكیی ڕاستەقینەی پێ دەشاردریتەوە!، كەواتە بۆ ئەوەی كورد كێشەی ناوماڵی خۆی چارەسەر بكات، پێویستی بە گۆڕینی میكانیزمی خەبات و دونیابینی و سیاسەت كردنی خۆی هەیە، ئەگەر بەو شێوەیەی ئێستا بیر بكاتەوەو نەتوانێت پێگەی جیۆپۆلەتیكی كوردستان(كوردستانی گەورە) لە ململانێكان دیاری بكات، ئەوا هەمیشە بەو شێوە دەمێنێتەوە، كە تیایدایەو ڕۆژ بە ڕۆژیش دۆخەكەی بەرەو خراپتر دەچێت، بۆیە لە كاتێكدا لەناو جەنگێكی جیهانیداین، كە ڕۆژ بە ڕۆژ ئەو جەنگە مەترسیدارتر دەبێت، دەبێت كورد بە شێوازێكی تر سیاسەت بكات و چیتر لە دووتوێی چەند حزبێكی ستۆك بوەوە سەیری ڕووداوەكان نەكات! دەبێت ڕۆشنبیران و نەوەی نوێی كورد شێوازی بیركردنەوە و خەباتی خۆی لە بناغەوە بگۆڕێت، كە نەخویندەوارو سیاسیە بازرگانەكانی كوردستان، بە هاوكاری دوژمنان‌و داگیركەرانی كوردستان، بە ماوەی دەیان ساڵ كاریان لەسەر دروستكردنی كردووە.

 

هەمووان دژی كوردو كوردیش دژی خۆی!؟

2018-09-09 17:37:56

 

ئەو ململانێیەی لەناوچەكە دەگوزەرێت، ململانێیەكی جیۆپۆلەتیكیەو لەسەر دابەشكردنەوەی نەخشەی سیاسی جیهانەو داڕشتنەوەی شێوازێكی ترە لە سیستمێكی جیهانی، كە تیایدا ئەمەریكا باڵا دەست نەبێت، ململانێیەكان هەر بەرگێكی ئایدیۆلۆژییان پۆشی بێت، هەر پرەنسیپ و دروشمێك دژی یەكتر بەكاربهێنن، تەنیا شتێكی ڕووكەشانەیەو ململانێ بنەڕەتییەكە ناشارێتەوە، كە ململانێیەكی جیۆپۆلەتیكیە، ڕووسەكان دەیانەوێت لە ڕێگای پڕۆژەی ئۆراسیاوە، كە چەمكێكی جیۆپۆلەتیكیەو كار لەسەر داڕشتنەوەی سیستمێكی نوێی جیهان دەكات، ڕادەیەك بۆ هەژموونی ئەمەریكا دابنێن، ئەمەریكاش دەیەوێت لە ڕێگای پڕۆژەی جیهان گەرایی و پرەنسیپەكانی دیموكراسی لیبڕاڵەوە، هەژموونی خۆی بەسەر گۆی زەوی بچەسپێنێت.

 

هەردوو بەرەكە‌ش كار لەسەر ئەوە دەكەن گۆڕەپانی شەڕەكان لە وڵاتی خۆیان دوور بخەنەوە، تەنانەت هێزە هەرێمایەتیەكانی سەر بەو دووبەرەیەش كار لەسەر هەمان شت دەكەن، بۆیە ئەو ناوچانەی قەیراناوین، وەكو عێراق‌و سوریا لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بۆ نمونە، بوونەتە گۆرەپانی یەكلاییكردنەوەی شەڕەكان، دیارە خاكی كوردستانیش هەر لە كەنارەكانی دەریای سپی ناوەڕاستەوە، تا دەگاتە دوا خاڵ لە ڕۆژهەڵاتی كوردستان، بە شێوەی نیمچە لاكێشەیەك بۆتە‌ بنكەی سەرەكی ئەم جەنگە، كە ئەگەرچی لە بنەڕەتدا وەك جەنگێكی نێوخۆیی لە نێوان دەسەڵات و ئۆپۆزسیۆنی پەرتەوازەی ئەو وڵاتانەدا نیشان دەدرێت، بەڵام لە بنەڕەتدا جەنگێكی جیۆپۆلەتیكی جیهانیە.!

 

لەو جەنگەدا هەموو ئەو لایەنانەی كوردستانیان بەسەر دابەشكراوە، ئەگەر لەسەر‌ هەموو شتێك ناكۆك بن، ئەوا كۆكن لەسەر لێدانی هەموو هەوڵێكی كورد بۆ ڕزگار بوون، بۆیە دەبینین، لەو ماوەیەدا، سەرباری هەموو ناكۆكیەكانیان، توركیا و ئێران‌و ڕوسیا كار لەسەر دروستكردنی هاوپەیمانێتییەكی سێ لایەنە دەكەن، كە ئەمەش بەشێكە لە دروستكردنی پڕۆژەی ئۆراسیا، بۆ ئەوەی ڕێگا لە هەڵوەشانەوە و سەرلەنوێ داڕشتنەوەی ناوچەكە بگرن، واتە ئەو هاوپەیمانێتییە بە شێوەیەك لە شێوەكان دژی هەر هەوڵێكی سەربەخۆیی كوردانە، ئەمە ئەوە دەگەیەنێت، هەرچەندە هەڵگرانی پڕۆژەی ئۆراسیا ڕایدەگەنن، كەوا ئەگەر كورد لە ئەمەریكا دوور بكەوێتەوەو بچێتە ژێر سایەی ئەو هاوپەیمانێتییە دەگاتە مافی ئۆتۆنۆمی خۆی، بەڵام ئەوەی لە ڕاستەقینەدا ڕوویداوە، ڕێك پێچەوانەی ئەو بانگەشەیە بووە! هەرئەو هاوپەیمانێتییەبوو‌ ڕێگای بۆ توركیا خستەسەر پشت كە نەك بە تەنیا شاری عەفرین داگیر بكات، بگرە هەوڵ بدات لە ڕێگای گۆڕینی دیموگرافیاوە، بە دیوارێكی مرۆیی لە ڕەگەزی تورك‌و عەرەب سنوور لەنێوان كوردستان دابڕێژیتەوە!

 

ئەمەریكا، كە خۆی بە هەڵگری پڕۆژەی جیهانگەرایی و پرەنسیپەكانی لیبراڵ دیموكرات پێناسە دەكات، جوانترین و ڕاستەقینەترین سیاسەتی بەرامبەر مەسەلەی كورد لەسەر زاری سەرۆك ترەمپ دەربڕی، كاتێك وتی:"كورد نەتەوەیەكی ئازان، پێویستە بەكاریان بهێنین" زۆر لە ڕۆشنبیرو ئەوانەی لە سیاسەت كاردەكەن، تائێستا واتێدەگەن كەوا ئەمەریكا كوردی پاراستوەو ئەگەر ئەمەریكا نەبوایە، ئەوا هێزە هەرێمایەتییەكان كوردیان لە ناو دەبرد، لە ڕاستیدا ئەو بیركردنەوەیە شتێكی لە ڕاستی تێدا نیە، چونكە ئەمەریكا لەو پانتاییە جوگرافیەی، كە پێی دەگوترێت كوردستان تەنیا هەوڵی پاراستنی بەرژەوەندییەكانی خۆی داوە، ئەمەریكا هەرگیز پشتگیری كوردی نەكردوە، هەركاتێكیش بەرژەوەندییەكانی كەوتبێتە مەترسییەوە، ئەوا ئەوكاتە بە گەرمی كەوتۆتە لێدانی كورد، بینیمان چۆن لەگەڵ توركیاو بەریتانیاو ئێران‌و... ڕێك كەوت بۆ ئەوەی كەركوك لەژێر دەستی كورد دەربهێنێت، تەنانەت یەكێك لە فاكتەرەكانی دوژمنداریكردنی كورد لەلایەن هێزە هەرێمایەتییەكانەوە، ئەوەیە كەوا كورد بە ئەسپی تەروادەی ئەمەریكا تێدەگەن! نابێت هەرگیز ئەوەمان لە یاد بچێت كەوا لە هەشتاكانی سەدەی بیستەمدا ڕژێمی بەعس بە دەستخۆشی و پاڵپشتی ئەمەریكا كوردی كیمیایی باران‌و ئەنفال كرد.!

 

كەواتە ئەو دوو بەرەیەی ئێستا لەسەر شێوازی داڕشتنەوەی سیستمی جیهانی كاردەكەن، هیچ شتێكیان بۆ كورد پێنییەو لەو خاڵانەی، كە دژی یەكگرتنەوەو ڕزگاربوونی كوردە كۆك‌و تەبان، بە واتایەكی تر دوژمنانی كورد ئەگەر لە هەموو شتێك جیاواز بن، ئەوا لەسەر دوژمنداری كورد ڕێكن‌و هیچ كێشەیەكیان نیە، بەرامبەر ئەمەش كورد بۆتە چەند پارچەیەك و بە هەموو شێوەیەك دوژمنداری یەكتر دەكەن! پێموایە هۆكاری بنەڕەتی ئەمە، جگە لەوەی كۆمەڵێك مافیاو پیاوی ئەو هێزانەی دوژمن بە كورد جڵەوی دەسەڵاتی كوردیان گرتۆتە دەست، هاوكات شێوازی خەباتی كورد، كە تا ئێستا خاوەنی ستراتیژیەتێكی نەتەوەیی خۆی نیەو لە بایەخی جیۆپۆلەتیكی خاكی خۆی تێنەگەیشتوە، تائێستا لەسەر بنەمای ئایدۆلۆژیا كاردەكات، كە دیارە لە ململانێ جیهانییەكاندا ئایدیۆلۆژیا تەنیا وەك وەك سۆفت پاوەرێك بەكاردەهێنرێت‌و ململانێی جیۆپۆلەتیكیی ڕاستەقینەی پێ دەشاردریتەوە!، كەواتە بۆ ئەوەی كورد كێشەی ناوماڵی خۆی چارەسەر بكات، پێویستی بە گۆڕینی میكانیزمی خەبات و دونیابینی و سیاسەت كردنی خۆی هەیە، ئەگەر بەو شێوەیەی ئێستا بیر بكاتەوەو نەتوانێت پێگەی جیۆپۆلەتیكی كوردستان(كوردستانی گەورە) لە ململانێكان دیاری بكات، ئەوا هەمیشە بەو شێوە دەمێنێتەوە، كە تیایدایەو ڕۆژ بە ڕۆژیش دۆخەكەی بەرەو خراپتر دەچێت، بۆیە لە كاتێكدا لەناو جەنگێكی جیهانیداین، كە ڕۆژ بە ڕۆژ ئەو جەنگە مەترسیدارتر دەبێت، دەبێت كورد بە شێوازێكی تر سیاسەت بكات و چیتر لە دووتوێی چەند حزبێكی ستۆك بوەوە سەیری ڕووداوەكان نەكات! دەبێت ڕۆشنبیران و نەوەی نوێی كورد شێوازی بیركردنەوە و خەباتی خۆی لە بناغەوە بگۆڕێت، كە نەخویندەوارو سیاسیە بازرگانەكانی كوردستان، بە هاوكاری دوژمنان‌و داگیركەرانی كوردستان، بە ماوەی دەیان ساڵ كاریان لەسەر دروستكردنی كردووە.