بنەمای پەرەگراف متمانەیە

ئەمریكا و ڕووسیا گرنگترین ڕێككەوتننامەی قەدەغەكردنی مووشەكی ئەتۆمییان هەڵوەشاندەوە

ئەمریكا و ڕووسیا گرنگترین ڕێككەوتننامەی قەدەغەكردنی مووشەكی ئەتۆمییان هەڵوەشاندەوە
ڕۆناڵد ڕیگان و میخایل گۆرباچۆڤ لە كاتی واژووكردنی ڕێككەوتننامەكە لە 8-12-1987

پەرەگراف

ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا بە شێوەیەكی فەرمی لە ڕێككەوتننامەی قەدەغەكردنی مووشەكە ئەتۆمییە مەودا مامناوەندەكان لەگەڵ ڕووسیا كشایەوە. مۆسكۆیش پاش ئەو هەنگاوەی واشنتۆن كۆتایهێنان بە پەیماننامەكەی ڕاگەیاند كە لە كۆتایی دەسەڵاتی سۆڤیەتدا واژوو كراوە.

ڕێككەوتننامەی قەدەغەكردنی مووشەكە ئەتۆمییە مەودا مامناوەندەكان لە ساڵی 1987 لە نێوان میخایل گۆرباچۆڤ، دواین سەرۆكی یەكێتیی سۆڤیەت و ڕۆناڵد ڕیگان، سەرۆكی ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا واژوو كرا.

وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا لە بەیاننامەیەكدا ڕایگەیاندووە، لەمڕۆوە وڵاتەكەی بە فەرمی لە ڕێككەوتننامەی قەدەغەكردنی مووشەكە ئەتۆمییە مەودا مامناوەندەكان دەكشێتەوە.

وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا ئاماژەی بەوە كردووە، كشانەوەی وڵاتەكەی بەپێی ماددەی ١٥ی ڕێككەوتننامەكە بووە، چونكە ڕووسیا شكستی هێناوە لە لەناوبردنی سیستمی مووشەكیی مەودا مامناوەندی (SSC-8 یان 9M729). لەو ڕووشەوە ڕووسیای بە بەرپرسیاری هەڵوەشاندنەوەی ڕێككەوتنامەكە ناوبردووە.

وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا دەڵێت "لە ناوەڕاستی ساڵانی ٢٠٠٠ەوە تا ئێستا، ڕووسیا مووشەكی ڕێگەپێنەدراوی پەرە پێداوە و بەرهەم هێناوە و تاقیكردووەتەوە".

ئاماژە بەوەش دەكات "ئەمریكا بۆ یەكەم جار لە ساڵی ٢٠١٣دا نیگەرانییەكانی گەیاندە ڕووسیا. لە ماوەی شەش مانگی ڕابردوویشدا دوایین دەرفەتی دایە ڕووسیا بۆ ئەوەی پابەندنەبوونی ڕاستبكاتەوە، بەڵام ڕووسیا لەجیاتی پابەندبوون، بڕیاری دا كە پارێزگاریی لە مووشەكەكان بكات".

پاش كشانەوەی ئەمریكا لە ڕێككەوتننامەكە بە شێوەیەكی فەرمی، وەزارەتی دەرەوەی ڕووسیایش ڕایگەیاند، بە فەرمی كۆتایی هێناوە بە پەیماننامەی هێزە ئەتۆمییە مەودا مامناوەندەكان (INF) كە ئەمریكا دەستپێشخەریی كۆتایی هێنان بەو پەیماننامەی كردبوو.

لەو پەیماننامەیەدا بەرهەمهێنانی مووشەكە ئەتۆمی و نائەتۆمیی ئەو مووشەكانە قەدەغە كرابوو كە مەودای ٥٠٠ بۆ پێنج هەزار و ٥٠٠ كیلۆمەتر دەبڕن، هەروەها بەرهەمهێنانی ئەو مووشەكانەیش قەدەغە كرابوون كە كڵاوەی ئەتۆمی هەڵدەگرن.

لە سەرەتای ئەمساڵدا ئەمریكا و ناتۆ، ڕووسیایان بەوە تۆمەتبار كرد كە پەیماننامەكەی پێشێل كردووە و مووشەكێكی بەرهەم هێناوە كە مەودای زیاتر لە 500 كیلۆمەتر دەبڕێت و توانای هەڵگرتنی كڵاوەی ئەتۆمیی هەیە، بەڵام مۆسكۆ ئەو تۆمەتانەی ڕەتكردەوە.

دۆناڵد ترەمپ لە سەرتای مانگی شوباتی ئەمساڵ ڕایگەیاند، ئەگەر ڕووسیا تا ڕۆژی 2ی ئاب بە جێبەجێكردنی ناوەرۆكی پەیماننامەكە پابەند نەبێت، ئەوا ئەمریكا لێی دەكشێتەوە.

لە گۆڕەوە بۆ گۆڕ
سەماوە تا بەغدا؛ وردەكاریی هەڵگرتنەوە و ناسینەوەی تەرمی ئەنفالكراوان

ئەوەی زۆرینەی خەڵك بینی، دیمە پڕ تراژیدیاكەی كۆمەڵكوژی ژنان و منداڵانی كورد بوو، بەڵام هەنگاوە چارەنوسسازەكە لەوە بەدواوە دەستیپێكرد.

كورد، ئەمریكا و توركیا بە مەرجی جیاوازەوە لەسەر پێكهێنانی ناوچەی ئارام كۆكن

كورد، ئەمریكا و توركیا لەسەر پێكهێنانی ناوچەی ئارام لە باكووری سووریا (ڕۆژئاوای كوردستان) كۆكن، بەڵام مەرجی جیاوازیان هەیە. 

چیرۆكەكانی ژێر گڵ؛ مەرگەساتی كۆمەڵكوژی ژنان و منداڵانی كورد لە بیابانەكانی سەماوە

هێشتا قژ و پرچی قوربانییەكان وەك خۆی ماوەتەوە؛ بوخچە و پریاسكەی ژنانی كورد، منداڵ بەباوەشی دایكیەوە، مەمەی منداڵ و پێڵاوە لاستیكەكانیان، هەتا گەورەكانیش هەر لەوێدا بە پشتوێنەكانی خۆیان چاو و دەستیان بەستراوەتەوە و...

پاش 30 ساڵ، تۆماری ده‌نگیی به‌ر له‌ تیرۆركردنی قاسملوو بڵاوده‌كرێته‌وه‌

له‌ سییه‌مین ساڵیادی تیرۆركردنی عه‌بدولڕه‌حمان قاسملوو و هاوڕێكانی، به‌شێك له‌ تۆماری ده‌نگیی گفتوگۆی قاسملوو و بكوژانی له‌ شاندی ئێرانی، بڵاوده‌كرێته‌وه‌. 

ئەمریكا و ڕووسیا گرنگترین ڕێككەوتننامەی قەدەغەكردنی مووشەكی ئەتۆمییان هەڵوەشاندەوە

2019-08-02 15:51:53

پەرەگراف

ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا بە شێوەیەكی فەرمی لە ڕێككەوتننامەی قەدەغەكردنی مووشەكە ئەتۆمییە مەودا مامناوەندەكان لەگەڵ ڕووسیا كشایەوە. مۆسكۆیش پاش ئەو هەنگاوەی واشنتۆن كۆتایهێنان بە پەیماننامەكەی ڕاگەیاند كە لە كۆتایی دەسەڵاتی سۆڤیەتدا واژوو كراوە.

ڕێككەوتننامەی قەدەغەكردنی مووشەكە ئەتۆمییە مەودا مامناوەندەكان لە ساڵی 1987 لە نێوان میخایل گۆرباچۆڤ، دواین سەرۆكی یەكێتیی سۆڤیەت و ڕۆناڵد ڕیگان، سەرۆكی ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا واژوو كرا.

وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا لە بەیاننامەیەكدا ڕایگەیاندووە، لەمڕۆوە وڵاتەكەی بە فەرمی لە ڕێككەوتننامەی قەدەغەكردنی مووشەكە ئەتۆمییە مەودا مامناوەندەكان دەكشێتەوە.

وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا ئاماژەی بەوە كردووە، كشانەوەی وڵاتەكەی بەپێی ماددەی ١٥ی ڕێككەوتننامەكە بووە، چونكە ڕووسیا شكستی هێناوە لە لەناوبردنی سیستمی مووشەكیی مەودا مامناوەندی (SSC-8 یان 9M729). لەو ڕووشەوە ڕووسیای بە بەرپرسیاری هەڵوەشاندنەوەی ڕێككەوتنامەكە ناوبردووە.

وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا دەڵێت "لە ناوەڕاستی ساڵانی ٢٠٠٠ەوە تا ئێستا، ڕووسیا مووشەكی ڕێگەپێنەدراوی پەرە پێداوە و بەرهەم هێناوە و تاقیكردووەتەوە".

ئاماژە بەوەش دەكات "ئەمریكا بۆ یەكەم جار لە ساڵی ٢٠١٣دا نیگەرانییەكانی گەیاندە ڕووسیا. لە ماوەی شەش مانگی ڕابردوویشدا دوایین دەرفەتی دایە ڕووسیا بۆ ئەوەی پابەندنەبوونی ڕاستبكاتەوە، بەڵام ڕووسیا لەجیاتی پابەندبوون، بڕیاری دا كە پارێزگاریی لە مووشەكەكان بكات".

پاش كشانەوەی ئەمریكا لە ڕێككەوتننامەكە بە شێوەیەكی فەرمی، وەزارەتی دەرەوەی ڕووسیایش ڕایگەیاند، بە فەرمی كۆتایی هێناوە بە پەیماننامەی هێزە ئەتۆمییە مەودا مامناوەندەكان (INF) كە ئەمریكا دەستپێشخەریی كۆتایی هێنان بەو پەیماننامەی كردبوو.

لەو پەیماننامەیەدا بەرهەمهێنانی مووشەكە ئەتۆمی و نائەتۆمیی ئەو مووشەكانە قەدەغە كرابوو كە مەودای ٥٠٠ بۆ پێنج هەزار و ٥٠٠ كیلۆمەتر دەبڕن، هەروەها بەرهەمهێنانی ئەو مووشەكانەیش قەدەغە كرابوون كە كڵاوەی ئەتۆمی هەڵدەگرن.

لە سەرەتای ئەمساڵدا ئەمریكا و ناتۆ، ڕووسیایان بەوە تۆمەتبار كرد كە پەیماننامەكەی پێشێل كردووە و مووشەكێكی بەرهەم هێناوە كە مەودای زیاتر لە 500 كیلۆمەتر دەبڕێت و توانای هەڵگرتنی كڵاوەی ئەتۆمیی هەیە، بەڵام مۆسكۆ ئەو تۆمەتانەی ڕەتكردەوە.

دۆناڵد ترەمپ لە سەرتای مانگی شوباتی ئەمساڵ ڕایگەیاند، ئەگەر ڕووسیا تا ڕۆژی 2ی ئاب بە جێبەجێكردنی ناوەرۆكی پەیماننامەكە پابەند نەبێت، ئەوا ئەمریكا لێی دەكشێتەوە.