بنەمای پەرەگراف متمانەیە

ئەو كەسەی نامەكەی ئۆجەلانی خوێندەوە نهێنییەكان ئاشكرا دەكات

ئەو كەسەی نامەكەی ئۆجەلانی خوێندەوە نهێنییەكان ئاشكرا دەكات
عەلی كەمال ئۆزجان لە كاتی خوێندەوەی نامەكەی ئۆجەلان/ 20-6-2019.


پەرەگراف- ڕێنوار نەجم

چەند ڕۆژێكی كەم بەر لە ئەنجامدانەوەی هەڵبژاردنەكەی ئیستەنبوڵ، ئەكادیمییەكی "نەناسراوی" كورد لە باكووری كوردستان، لە كۆنگرەیەكی ڕۆژنامەوانیدا ئاشكرای كرد كە لە زیندان سەردانی عەبدوڵا ئۆجەلانی كردووە و نامەیەكی ئەوی پێیە كە پارێزەرەكانی لە ڕای گشتییان شاردووەتەوە. ئێستا دوای سێ مانگ و هێوربوونەوەی دۆخەكە، ئەو مامۆستای زانكۆیە باس لە نهێنی ئەو نامەیە و سەردانەكانی بۆ لای ئۆجەلان لە دورگەی ئیمڕاڵی دەكات.

عەلی كەمال ئۆزجان، كۆمەڵناس و مامۆستای زانكۆ لە شاری دەرسیمی باكووری كوردستان، تا بەر لە ئاشكراكردنی نامەكە، ناوێكی دیار نەبوو لە كوردستان و توركیا، بەڵام دوای ئەو ڕووداوە بووەتە كەسایەتییەكی دیار و داوا دەكات ڕێگای پێ بدرێت جارێكی دیكە سەردانی ئۆجەلان بكاتەوە لە زیندان، ئەو دەڵێت جگە لە ئۆجەلان كەسی دیكە ناتوانێت كێشەی كورد لە باكووری كوردستان چارەسەربكات.

بەپێی ئەو نامەیەی كە ئۆزجان بڵاویكردەوە، ئۆجەلان داوای لە پارتی دیموكراتی گەلان (هەدەپە) كرد كە لە هەڵبژاردنەكەی شارەوانییەكانی ئیستەنبوڵ "بێ لایەن بمێننەوە" ئەوەش وەها لێك درایەوە كە ئۆجەلان دەیەوێت هەدەپە دژی پارتی داد و گەشەپێدان (ئاكەپە) لایەنداریی بۆ پارتی گەلی كۆماریی (جەهەپە) نەكات و دەنگەكانی خۆی لە هەڵبژاردنە چارەنووسسازەكەی ئیستەنبوڵ نەبەخشێتە ئەكرەم ئیمامئۆغڵۆ، بەڵام دواجار دەنگدەرانی هەدەپە پاڵپشتیی كاندیدە دژبەرەكەی ڕەجەب تەیب ئەردۆغانیان كرد و ئێستا ئیمامئۆغڵۆ لەسەر كورسیی سەرۆك شارەوانیی ئیستەنبوڵ دانیشتووە.

لەو كاتەدا ئۆزجان بەوە تۆمەتباركرا كە لە بەرژەوەندی ئاكەپە و ئەردۆغان كاردەكات و ئەوان دەیانەوێت سوود لە هەژموونی ئۆجەلان وەربگرن تا لە هەڵبژاردنەكەی ئیستەنبوڵ دووچاری شكست نەبنەوە، بەڵام ئەكادیمیستە كوردەكە هەموو ئەو تۆمەتانە ڕەت دەكاتەوە.

عەمبەرین زەمان، ڕۆژنامەنووسی دیاری توركیا، لە ڕێگەی سكایپەوە چاوپێكەوتنێكی دوو كاتژمێر و نیویی لەگەڵ عەلی كەمال ئۆزجان ئەنجامداوە و تێیدا وردەكاریی سەردانەكانی بۆ لای ئۆجەلان و ئەردۆغان ئاشكرا دەكات، تێڕوانینی ئۆجەلان لەبارەی چەند پرسێكی دیارییكراوەوە دەخاتەڕوو.

چۆن ڕێگەی درا سەردانی ئۆجەلان بكات؟

ئۆزجان باس لەوە دەكات كە لە مانگی حوزەیرانی ئەمساڵدا دووجار لە ئیمراڵی سەردانی ئۆجەلانی كردووە، لەو بارەیەوە دەڵێت "بۆ ماوەی چەندین ساڵە زۆر هەوڵمداوە سەردانی ئۆجەلان بكەم، بۆیە داواكاریی سەردانەكە هی من بوو. پێم وایە هیچ كەسێك جگە لە ئۆجەلان ناتوانێت پرسی كورد چارەسەر بكات." دەشڵێت "لە ساڵی 2012 و 2013 كاتێك هێشتا پڕۆسەی ئاشتی لەئارادابوو، 30 بۆ 40 كۆبوونەوەم لەگەڵ بەرپرسانی دەوڵەت، وەزیر و جێگری سەرۆك وەزیران ئەنجام دا. زۆربەی ئەو كۆبوونەوانە لەگەڵ محەمەد دەرڤێشئۆغڵۆ بوو كە ئەو كات جێگری هاكان فیدان سەرۆكی دەزگای هەواڵگریی نیشمانیی(میت) بوو، كە پێدەچوو ئەو لەبری دەوڵەت گفتوگۆ لەگەڵ ئۆجەلان بەڕێوەببات. شەش جار ئەوم بینی، لەنێویاندا جارێك كە پڕۆسەی ئاشتی كۆتایی هاتبوو."

لەبارەی كۆبوونەوەكانی لەگەڵ بەرپرسانی دەوڵەت، ئۆزجان دەڵێت "لە كۆبوونەوەكانمدا پێم دەوتن 'توركیا دەرفەتێكی هەیە، ئۆجەلان لە دەستی كۆماری توركیادایە نەك ئەمەریكا و هێزێكی دیكەی جیهانیی'. بە مانایەكی تر، هەمیشە جەختم لەوە دەكردەوە كە كێشەكە تەنها دەكرێت لەڕێی ئۆجەلانەوە چارەسەر بكرێت."

ئەكادیمیستە كوردەكە كە خاوەنی چەندین كتێب و لێكۆڵینەوەیە لەسەر پارتی كرێكارانی كوردستان و خودی عەبدوڵا ئۆجەلان، لەو بارەیەوە زیاتر دەچێتە وردەكارییەكان و دەڵێت "داوای كۆبوونەوەیەكم لەگەڵ بەڕێز ئەردۆغان كرد، چونكە باوەڕم وایە ئەویش بەهەمان شێوە ئارەزوویەكی جددی هەیە بۆ چارەسەرێكی بنچینەیی كێشەی كورد. لە ساڵی 1993 ئۆجەلان وتوویەتی: 'من بۆ دانووستانكارێك دەگەڕێم'، دوای 20 ساڵ، ئەردۆغانی لە بەردەمدایە. لەسەر داوای من، لە ڕۆژی 13ی حوزەیران لەگەڵ بەڕێز ئەردۆغان لە ئەنقەرە كۆبوومەوە. هاكان فیدانی بەڕێوەبەری میتیش ئامادەی دانیشتنەكەبوو. بە وردی ڕوونمكردەوە كە بۆچی پێویستە ئۆجەلان ببینم. كۆبوونەوەكە كاتژمێرێكی خایاند."

ئۆزجان جەخت لەوە دەكاتەوە كە لەگەڵ ئەردۆغاندا باسێكی ئەوتۆیان لەبارەی هەڵبژاردنەكەی ئیستەنبووڵەوە نەكردووە و گفتوگۆكان زیاتر لەبارەی چارەسەری پرسی كوردەوە بووە لە توركیا.

"بە ئەردۆغانم وت پرسی سوریا لەڕێگەی ناوچەی ئارام یاخود ئۆپەراسیۆنێكی سەربازییەوە لە ڕۆژهەڵاتی فورات چارەسەر نابێت. وتم چارەسەر تەنها بە دەستێوەردانی ئۆجەلان دەكرێت، بەبێ بێزاركردنی هەستی نەتەوەیی توركیا. بە ئەردۆغانم وت: 'تۆ دەتوانی چارەسەری هەر شتێك بكەیت بە ئەنجامدانی گفتوگۆ لەگەڵ ئۆجەلان'. ئەو بەبێ دەنگیی گوێی دەگرت، دەبێ ئەوەی قبوڵكردبێت، چونكە ڕێگریی لێ نەكردم سەردانی ئۆجەلان بكەم."

هەڵەی بنچینەیی لە پڕۆسەی ئاشتیدا

ئۆزجان ئاماژە بۆ هەڵەیەكی بنچینەیی دەكات كە لەمیانی پڕۆسەی ئاشتییدا كراوە و ئەوەشی بە ئەردۆغان وتووە، لەبارەی ئەو هەڵەیەوە دەڵێت "ئۆجەلان شتێك دەڵێت و دواتر لە پراكتیكدا شتێكی دیكە ڕوودەدات. من ئەوەم بە ئەردۆغان وت كە لە ساڵی 2010ەوە بە بەرپرسانی دەوڵەتی دەڵێم. پێم وت كە پێویست ناكات كەسی دیكە وەك نێوەندگیر لە گفتوگۆكاندا بەكاربهێنێت، هاوشێوەی ئەوانەی پەیام لە ئیمراڵیەوە دەبەن بۆ قەندیل، دواتر نامەی قەندیل دێننەوە. پەیامەكان بە درێژایی ڕێگاكە دەشێوێندرێن و لە دەرەنجامدا شتێكی تەواو جیاواز دەردەكەوێت."

لەبارەی ئەوەی ئایا ئەو كارە بە مەبەست كراوە، ئۆزجان دەڵێت "چەندین حاڵەت هەیە لە مێژوودا كە سەركردە كاریزمییەكان لەلایەن كەسە نزیكەكانی خۆیانەوە لە دواوە چەقۆیان لێ دراوە، ئۆجەلانیش ڕیزپەڕ نییە، هەروەها ئەردۆغانیش". لەوبارەیەوە زیاتر دەڵێت: "لە ساڵی 1999ەوە كە من ناوم ناوە "ماوەی ئیمراڵی" كە زۆر بە چڕی لێكۆڵینەوەم تێدا كردووە و كتێبی ئەكادیمیم لەبارەیەوە بڵاوكردوەتەوە، ئۆجەلان داواكارییەكی لە ڕێكخراوەكەی هەیە 'خەڵكی تورك لەبارەی منەوە ئاگادار بكەنەوە [تا لە من تێبگەن]. هیچی ترم ناوێت'".

"لە میانی بەرگرییكردن لە خۆیدا لە دادگاییەكەیدا لە ساڵی 1999، ئۆجەلان دەڵێت: 'تۆ باس لە كوژرانی 30 هەزار بۆ 40 هەزار كەس دەكەیت، بەڵام لە ڕاستیدا من بەرپرسیارم لە مردنی 50 هەزار كەس. ڕاستە، من یاخیبووم، بەڵام چیتر نامەوێت كەس بمرێت یاخود بكوژرێت، بەڵكو دەمەوێت خەڵك بژی و توركیا بەهێز بێت'. هەروەها دەڵێت: 'جیاكردنەوەی تورك و كورد نەك تەنها وەك جیاكردنەوەی نینۆك لە پەنجە وەهایە، بەڵكو وەك پارچەكردنی جەستەیەكە بۆ دوو بەش. ئەگەر هەر كەس هەوڵی دا لە توركیا جاببێتەوە، من یەكەم كەس دەبم كە خۆمی لێ بێبەری بكەم'. ئایا كەس ئەم قسانەی بە خەڵكی توركیا وتووە؟ ئایا ئەو بزووتنەوە سیاسییە [هەدەپە] ئەوەی باس كردووە كە ئۆجەلان چەند بەتەنگ یەكێتی توركیاوەیە؟".

"هەڵە گەورەكەی" دەمیرتاش

ئۆزجان ئاماژە بۆ ئەوە دەكات كە ئەقڵیەتێك و كۆمەڵێك فیگەر هەن كە دژی ئاشتین و كاتێك ئاشتی بەرقەراربوو ئەوان هیچ كارێكیان نامێنێت، "ئەوان فێڵیان لە ئۆجەلان و قەندیلیش كرد. ئەو كەسانە قەندیلیشیان دەستەوەستان كرد. من زانیاریم لەوبارەیەوە هەیە، بەڵام پێموایە گونجاو نییە ئاشكرایان بكەم."

هەرچەندە ئۆزجان دەڵێت كە ئەردۆغان هێشتا نیەتی ئەوەی هەیە بە ئاشتی پرسی كورد چارەسەر بكات، بەڵام لە ئێستادا كارەكانی تەواو پێچەوانەی ئەو نیەتەن؛ ئۆپەراسیۆنی گەورەی سەربازیی بەڕێوەدەبات، سەدان كەسایەتی و سیاسەتمەداری كورد لە زینداندان، شارەدارە هەڵبژێردراوەكان دووردەخرێنەوە. ئۆزجان لەوەڵامی ئەمەدا دەڵێت "ئۆجەلان پڕۆسەی ئاشتیی لەگەڵ ئەردۆغان و حكومەتەكەیدا بەڕێوەبرد، بەڵام ئەوانەی لەسەر شانشینە مەدەنییەكە بوون [وەك ئاماژەیەك بۆ هەدەپە] تەواو دژایەتی ئەردۆغانیان دەكرد، وا نەبوون؟ ئەردۆغان دەستبەرداری پڕۆسەی ئاشتیی نەبوو، ئەوانەی پەیامەكانیان لەنێوان دوو لایەنەكەدا ئاڵوگۆڕ دەكرد گەیاندیانە كۆتاییەكی مردوو. لەو كاتەدا كە گفتوگۆكان بەڕێوەدەچوون، دەمیرتاش لە پەرلەمانەوە بە ئەردۆغانی وت 'ئێمە ڕێگا نادەین تۆ ببیت بە سەرۆك' لەو كاتەدا پێم وایە ئەردۆغان بیری لەوە كردووەتەوە كە چیتر ناتوانن لەگەڵ كەسانی لەو شێوەیەدا بەردەوام بن، بۆیە كۆتایی بە پڕۆسەی ئاشتی هێنا".

ئۆزجان پێی وایە ڕاگەیاندنی دژایەتیكردنی ئەردۆغان لەلایەن دەمیرتاشەوە "هەڵەیەكی مێژوویی بوو، یەكێك لە گەورەترین پەككەوتنی شەمەندەفەری هەزار ساڵەی پەیوەندی نێوان تورك و كورد بوو."

چۆن پڕۆسەی ئاشتی دەستپێدەكاتەوە؟

ئۆزجان پێی وایە سەرەتای دەستپێكردنی پڕۆسەی ئاشتی لە توركیا ئەوەیە كە پێویستە هەموو هێزە چەكدارەكانی پەكەكە خاكی كۆماری توركیا بەبێدەنگیی جێبهێڵن، "ئەگەر سەركردایەتی پەكەكە لە قەندیل دەیانەوێت ڕۆڵێكیان هەبێت لە سیاسەتەدا، دەبێت هەموو ئەوانەی بەوەفان بۆ ئۆجەلان و دەیانەوێت ئۆجەلان ڕۆڵی خۆی هەبێت، دەبێت ئەو كارە بەبێدەنگیی بكەن."

"دەتوانن ئەوە بكەن. ئەمە كەشێكی سیاسیی دەخوڵقێنێت و دەبێتە سەرەتای قۆناغێكی نوێ و مێژوویی لە توركیا. هیچ شتێك بەدەست نایەت تا ئەم كشانەوەیە ڕوو نەدات. ژمارەی دانیشتوانی كورد لە توركیا لە نێوان 15 بۆ 20 ملیۆن دەخەمڵێندرێت. بەڵام 50 ملیۆن خەڵكی دیكەش هەن لە توركیادا [كە كورد نین]. هەر گوتارێك لە بایەخی ناسیۆنالیزمی توركی كەم بكاتەوە و حساب بۆ هەستیاریی خەڵكی توركیا نەكات ئەوە یان مەبەستێكی خراپی هەیە یان لە نائاگاییەوەیە."

ئۆزجان لەبارەی ڕۆڵی ئۆجەلان لەو نێوەندەدا دەڵێت "هیچ كەسێك لە توركیا و تەنانەت لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستیش هێندەی ئۆجەلان لێكۆڵینەوەی نەكردووە لە كۆمەڵناسیی و فەلسەفەی پەیوەندییەكانی نێوان تورك و كورد. من توێژینەوەم لە كارەكانی كردووە و زۆر خۆشحاڵبووم كە لەگەڵ هاكان فیدان لەو بارەیەوە قسەم كردووە، ئەو[فیدان] پێی وتم: 'تۆ كارێكی مێژوویی دەكەیت'. فیدانیش بەهەمان شێوە لێكۆڵینەوەی لەو كێشەیەدا كردووە ئەگەر بەهەمان ئەندازەش نەبێت. ئەو نەك تەنها وەك كەسی یەكەمی میت، بەڵكو وەك كەسێكی ئەكادیمیش لێكۆڵینەوەی كردووە."

ئۆجەلانێكی جیاوازم بینی

لەبارەی ناوەڕۆكی دیدارەكانی لەگەڵ ئۆجەلان، ئۆزجان دەڵێت "دووجار لەگەڵ ئۆجەلان لە ئیمراڵی كۆبوومەوە. یەكەم سەردان چەند ڕۆژێك دوای كۆبوونەوەكەی ڕۆژی 13ی حوزەیران بوو(2019) لەگەڵ ئەردۆغان. دووەمیش ڕۆژی 20ی حوزەیران بوو، ئەو ڕۆژەی نامەكەی ئۆجەلانم بڵاوكردەوە. لە دەستپێكی دیداری یەكەممدا بە ئۆجەلانم وت 'وەك هاوڕێیەك بۆ ئێرە هاتووم، دەمەوێت ئەوەش لەو ڕێگەیەوە بسەلمێنم كە هەڵەكانی خۆتت پێ بڵێم. ئەگەر نەتوانم هەڵەكانی خۆتت پێ بڵێم، چا و شیرینییەكەم دەخۆم و دەڕۆم و هەرگیز ناگەڕێمەوە'. ئەویش وەڵامی دامەوە: "بەدڵنیاییەوە! پێم بڵێ چی هەڵەم كردووە، هەر ئێستا'".

ئۆزجان ڕەتی دەكاتەوە لە ئێستادا ئاشكرای بكات كە ئەو هەڵەیەی ئۆجەلان چی بووە، لەو بارەیەوە دەڵێت "ئەمە چیرۆكێكی درێژە، شتێكە پەیوەندیی بە هاتنی ئەوەوە هەیە بۆ ئیمراڵی."

"هەر لەو دیدارەدا و بەئامادەبوونی بەرپرسێكی دەوڵەت بە ئۆجەلانم وت: 'دوای بیست ساڵ، تۆڵە دەكەمەوە، بە دڵنیاییەوە لەڕووی فەلسەفییەوە نەك توندوتیژیی، لە هێزە پیلانگێڕە نێودەوڵەتییەكان و دوژمنەكانت لەناو ڕێكخراوەكەی خۆتدا، ئەوانەی بەرپرسیارن لەهێنانی تۆ بۆ ئێرە'. بەرپرسەكەی دەوڵەت تووشی سەرسوڕمان بوو كە وام وت، بەهەمان شێوە ئۆجەلانیش. لە دیداری دووەمدا ئۆجەلان پێی وتم: 'تۆ نێردراوی خودای بۆ من'".

ئۆزجان باس لەوەش دەكات كە بۆ یەكەمجار لە ساڵی 1996 چاوی بە ئۆجەلان كەوتووە، "ئەوكات هێشتا پیاوێكی ئازاد بوو لە كەمپێكی پەكەكە لە سوریا. من وەك بەشێك لە توێژینەوەیەكی ئەكادیمیم چاوم پێی كەوت، من نامەی ماستەر و دكتۆراكەم لەسەر پەكەكە و ئۆجەلان نووسیووە. لەو دیدارەدا بۆم دەركەوت كە ئۆجەلان چەند حەزی بە فەلسەفە هەیە. من لە پرسیارەكانمدا وشەی "كوردی" و "كوردستان"ـم بەكاردەهێنا، ئەویش هەمیشە خۆی بە دووردەگرت لەبەكارهێنانەوەی ئەو وشانە لە وەڵامەكانیدا. دەیوت: 'ئەمانە وشەی بنەڕەتین، بەڵام ئەوەی گرنگە ئەوەیە كە ببینیت چی لە پشت بەكارهێنانی ئەو وشانەوە هەیە'. لەو كاتەوە من تیشكم خستووەتەسەر لایەنی ڕۆحانی و فەلسەفیی ئۆجەلان. من كەسێكی جیاوازم بینی لەو پیاوەی كە چەك بەكاردەهێنێت و ڕێكخراوێكی دامەزراندووە كە لەئاستی نێودەوڵەتیدا بە تیرۆریست ناسراوە."

ئۆجەلان توڕەبوو لە پارێزەرەكانی

لەبارەی نامە بەناوبانگەكەی ئۆجەلانەوە كە لەڕێگەی ئۆزجانەوە بۆ ڕای گشتی ئاشكرا كرا، ئەكادیمیستە كوردەكە دەڵێت "ئۆجەلان توشی سەرسوڕمان و توڕەیی بوو كاتێك زانی پارێزەرەكانی ئەو نامەیەیان بۆ ڕای گشتی ئاشكرا نەكردبوو". دەشڵێت "ئۆجەلان پێی وتم كە دەمەوێت ڕای گشتی لەناوەڕۆكی ئەو نامەیە ئاگادار بكرێتەوە. جەختیشیكردەوە كە بەبێ ئامادەبوونی پارێزەرەكانم نامەكە ئاشكرا نەكەم. منیش پێم وت ئەی ئەگەر پارێزەرەكان ڕەتیان كردەوە بێن؟ ئەویش وتی، چۆن شتی وا ئەبێت؟ ئەگەر پارێزەرەكان لەوێ نەبن، ئەوا ئامانجی نامەكە پێچەوانە دەبێتەوە و تۆش وەك پیلانگێڕ دەناسرێیت."

ئۆزجان بەبێ ئامادەبوونی پارێزەرەكانی ئۆجەلان نامەكەی خوێندەوە و وەك ئۆجەلانیش پێشبینی كردبوو، وەك "پیلانگێڕ" وەسفكرا. ئەو دەڵێت:"من دژی ئەوە بووم نامەكە بەبێ ئامادەبوونی پارێزەرەكانی بڵاوبكەمەوە. هەوڵمدا پەیوەندی بە پارێزرەكانەوە بكەم، بەڵام هەوڵەكان بێ ئاكام بوون، ئەوان وەڵامیان نەدامەوە سەرەڕای ئەوەی نامەكانمیان لە وەتس ئەپ بینیبوو. ئەوانەی كە منیان برد بۆ ئیمراڵی دەیانویست نامەكە بۆ ڕای گشتی بخوێنمەوە."

لەدوای ئەو نامەیەوە، ئۆزجان چەندین هەوڵی داوە چاوی بە ئەردۆغان و هاكان فیدان بكەوێت، بەڵام هەموو هەوڵەكانی بێ ئاكام بوون، ئەو دەیەوێت جارێكی دیكە چاوی بە ئۆجەلان بكەوێت ئەوانەی ڕووی داوە بۆی ڕوون بكاتەوە، "درۆی زۆر مەترسیدار بەناو ڕای گشتیدا بڵاودەبێتەوە، لە دوای هەڵبژاردنەكانی ئیستەنبوڵەوە دەوترێت كە چیتر ئۆجەلان كاریگەریی بەسەر بزوتنەوەكەیدا نەماوە. ئەمە درۆیەكی زۆر گەورە و مەترسیدارە. ئۆجەلان بەردەوامە لە بوونی هەژموونێكی زۆر فراوان بەسەر بزوتنەوەكەیدا، ڕەنگە بە ڕادەیەك بێت كە پێشینەی نەبێت لە جیهاندا. كۆتا قسە لای ئەوە و هەر ئەویش خاوەنی بڕیارە. هەركەس لەناو ڕێكخراوەكەدا دژی ئەو بوەستێتەوە هیچ چانسێكی بۆ ڕزگاربون نابێت. بەر لە هەڵبژاردنەكەی ئیستەنبوڵ ئۆجەلان وتی كە نامەكە دەرەنجامی پێچەوانەی دەبێت ئەگەر بەبێ ئامادەبوونی پارێزەرەكانی بخوێندرێتەوە، ئەوەش سەلمێندرا كە ئەو ڕاستی كردووە."

ئۆجەلان نایەوێت ئەمەریكا ببێتە نێوەندگیر

لەبارەی دۆخی سوریا و دیدگای ئۆجەلان لەوبارەیەوە، ئۆزجان دەڵێت "هیچ پێویست بە نێوەندگیریی ئەمەریكا ناكات. ئۆجەلان خۆی لە ئیمراڵیەوە وتوویەتی كە خراپترین لایەنی پەیوەندییەكانی تورك-كورد ئەوەیە كە هێزێكی دەرەكیی، ئەمەریكا، ئەڵمانیا، بەریتانیا یان هەر هێزێكی دیكە، ئەو دوو لایەنە دژی یەك بەكاربهێنن، ئەو چەندین جار وتوویەتی، 'ڕێگە نادەم سوریا دژی توركیا بەكاربهێندرێت.'"

ئۆزجان باس لە وتەیەكی مەزڵوم كۆبانی، فەرماندەی گشتی هێزەكانی سوریای دیموكرات (هەسەدە) دەكات كە لە چاوپێكەوتنێكیدا وتویەتی "ویلایەتە یەكگرتووەكان هات بۆ سوریا و پەیوەندییەكانی ئێمە لەگەڵ توركیادا ڕما". ئۆزجان لەوبارەیەوە دەڵێت "ئەوە سەلمێنەری ئەوەیە كە مەزڵوم بە وەفاداریی بۆ ئۆجەلان و بیركردنەوەكانی ماوەتەوە. ئەو كەسی یەكەمی پەكەكە بوو لە ئەوروپا. من لە ساڵی 1999 لە برۆكسل چاوم پێی كەوت. ئێستا ئەو لەسەرەوەی هەڕەمی هێزە چەكدارەكانی ڕۆژاڤایە". هەروەها ئۆزجان دەڵێت "بەڕێز ئەردۆغان دۆسیەی چڕی پێشكەش بە ئەمەریكا كردووە بۆ سەلماندنی ئەوەی ڕێكخراوەكەی سوریا لە بنەڕەتدا پەكەكەیە. ئەوە پێویستی بە ڕوونكردنەوە نییە، ئەمەریكا بە باشی ئاگاداری ئەوەیە. یەپەگە و هەسەدە درێژكراوەی پەكەكە نین، بەڵكو خودی پەكەكەن و لەلایەن نوێنەری پێشووی پەكەكە لە ئەوروپاوە بەڕێوەدەبرێن. ئەمانە حەقیقەتن. ئۆجەلان جارێك وتی: 'ویلایەتە یەكگرتووەكان پەكەكەیەكی دەوێت كە شەڕ بكات، نەك پەكەكەیەك كە ئاشتی بوێت'. ئەمە شتێكی نهێنی نییە و لە بڵاوكراوەكانی پەكەكەدا بڵاوكراوەتەوە."

لەبارەی هەوڵەكانی ئەمەریكا بۆ فشارخستنەسەر هێزەكانی سوریای دیموكرات(هەسەدە) بۆ پچڕاندنی پەیوەندی لەگەڵ سەركردایەتی پەكەكە لە قەندیل، ئۆزجان دەڵێت: "جیاكردنەوەی ئیدارەی ڕۆژاڤا و قەندیل ئەستەمە. هەركەسێك لە ڕۆژاڤا بەرەنگاری قەندیل ببێتەوە، پێگەكەی لەدەست دەدات، لەوانەیە ژیانیشی لەدەست بدات. ڕەنگە كەسانێك هەبن ڕادەستی سیاسەتی ئەمەریكا ببن، بەڵام لە كۆتاییدا دەبێت بگەڕێنەوە بۆ قەندیل".

نێچیرڤان بارزانی: خۆپیشاندان نابێت هەڕەشەی هەڵوەشاندنەوەی دامەزراوەكانی دەوڵەت بكات

"بە نیگەرانییەوە لە ڕووداو و توندووتیژییەكانی ئەم چەند ڕۆژەی بەغدا و چەند پارێزگایەكی دیكەی عێراق دەڕوانین".

وردەكاریی تیرۆركردنی شەرەفكەندی و هاوڕێكانی
ڕزگاربوویەك ساتەكانی ئەو ڕووداوە دەگێڕێتەوە

"ئەوەی كە ئێستا دەینووسم تەنیا یەك ساتە، ڕووداوێكی چەند چركەییە كە دەبوو ئێستا كەسێكی دی باسی منی كردبا"

پێشمەرگەیەكی پارتی وەك شایەتحاڵ 31ی ئاب دەگێڕێتەوە
"بینای پەرلەمان ناونرابوو گەراجی دەبابە"

پێشمەرگەیەكی پارتی كە بەشداری شەڕی 31ی ئابی ساڵی 1996ی كردووە  وردەكاری چۆنێتی هاوكارییەكانی سوپای عێراق دەگێڕێتەوە.

ئەو كەسەی نامەكەی ئۆجەلانی خوێندەوە نهێنییەكان ئاشكرا دەكات

2019-09-21 14:12:07


پەرەگراف- ڕێنوار نەجم

چەند ڕۆژێكی كەم بەر لە ئەنجامدانەوەی هەڵبژاردنەكەی ئیستەنبوڵ، ئەكادیمییەكی "نەناسراوی" كورد لە باكووری كوردستان، لە كۆنگرەیەكی ڕۆژنامەوانیدا ئاشكرای كرد كە لە زیندان سەردانی عەبدوڵا ئۆجەلانی كردووە و نامەیەكی ئەوی پێیە كە پارێزەرەكانی لە ڕای گشتییان شاردووەتەوە. ئێستا دوای سێ مانگ و هێوربوونەوەی دۆخەكە، ئەو مامۆستای زانكۆیە باس لە نهێنی ئەو نامەیە و سەردانەكانی بۆ لای ئۆجەلان لە دورگەی ئیمڕاڵی دەكات.

عەلی كەمال ئۆزجان، كۆمەڵناس و مامۆستای زانكۆ لە شاری دەرسیمی باكووری كوردستان، تا بەر لە ئاشكراكردنی نامەكە، ناوێكی دیار نەبوو لە كوردستان و توركیا، بەڵام دوای ئەو ڕووداوە بووەتە كەسایەتییەكی دیار و داوا دەكات ڕێگای پێ بدرێت جارێكی دیكە سەردانی ئۆجەلان بكاتەوە لە زیندان، ئەو دەڵێت جگە لە ئۆجەلان كەسی دیكە ناتوانێت كێشەی كورد لە باكووری كوردستان چارەسەربكات.

بەپێی ئەو نامەیەی كە ئۆزجان بڵاویكردەوە، ئۆجەلان داوای لە پارتی دیموكراتی گەلان (هەدەپە) كرد كە لە هەڵبژاردنەكەی شارەوانییەكانی ئیستەنبوڵ "بێ لایەن بمێننەوە" ئەوەش وەها لێك درایەوە كە ئۆجەلان دەیەوێت هەدەپە دژی پارتی داد و گەشەپێدان (ئاكەپە) لایەنداریی بۆ پارتی گەلی كۆماریی (جەهەپە) نەكات و دەنگەكانی خۆی لە هەڵبژاردنە چارەنووسسازەكەی ئیستەنبوڵ نەبەخشێتە ئەكرەم ئیمامئۆغڵۆ، بەڵام دواجار دەنگدەرانی هەدەپە پاڵپشتیی كاندیدە دژبەرەكەی ڕەجەب تەیب ئەردۆغانیان كرد و ئێستا ئیمامئۆغڵۆ لەسەر كورسیی سەرۆك شارەوانیی ئیستەنبوڵ دانیشتووە.

لەو كاتەدا ئۆزجان بەوە تۆمەتباركرا كە لە بەرژەوەندی ئاكەپە و ئەردۆغان كاردەكات و ئەوان دەیانەوێت سوود لە هەژموونی ئۆجەلان وەربگرن تا لە هەڵبژاردنەكەی ئیستەنبوڵ دووچاری شكست نەبنەوە، بەڵام ئەكادیمیستە كوردەكە هەموو ئەو تۆمەتانە ڕەت دەكاتەوە.

عەمبەرین زەمان، ڕۆژنامەنووسی دیاری توركیا، لە ڕێگەی سكایپەوە چاوپێكەوتنێكی دوو كاتژمێر و نیویی لەگەڵ عەلی كەمال ئۆزجان ئەنجامداوە و تێیدا وردەكاریی سەردانەكانی بۆ لای ئۆجەلان و ئەردۆغان ئاشكرا دەكات، تێڕوانینی ئۆجەلان لەبارەی چەند پرسێكی دیارییكراوەوە دەخاتەڕوو.

چۆن ڕێگەی درا سەردانی ئۆجەلان بكات؟

ئۆزجان باس لەوە دەكات كە لە مانگی حوزەیرانی ئەمساڵدا دووجار لە ئیمراڵی سەردانی ئۆجەلانی كردووە، لەو بارەیەوە دەڵێت "بۆ ماوەی چەندین ساڵە زۆر هەوڵمداوە سەردانی ئۆجەلان بكەم، بۆیە داواكاریی سەردانەكە هی من بوو. پێم وایە هیچ كەسێك جگە لە ئۆجەلان ناتوانێت پرسی كورد چارەسەر بكات." دەشڵێت "لە ساڵی 2012 و 2013 كاتێك هێشتا پڕۆسەی ئاشتی لەئارادابوو، 30 بۆ 40 كۆبوونەوەم لەگەڵ بەرپرسانی دەوڵەت، وەزیر و جێگری سەرۆك وەزیران ئەنجام دا. زۆربەی ئەو كۆبوونەوانە لەگەڵ محەمەد دەرڤێشئۆغڵۆ بوو كە ئەو كات جێگری هاكان فیدان سەرۆكی دەزگای هەواڵگریی نیشمانیی(میت) بوو، كە پێدەچوو ئەو لەبری دەوڵەت گفتوگۆ لەگەڵ ئۆجەلان بەڕێوەببات. شەش جار ئەوم بینی، لەنێویاندا جارێك كە پڕۆسەی ئاشتی كۆتایی هاتبوو."

لەبارەی كۆبوونەوەكانی لەگەڵ بەرپرسانی دەوڵەت، ئۆزجان دەڵێت "لە كۆبوونەوەكانمدا پێم دەوتن 'توركیا دەرفەتێكی هەیە، ئۆجەلان لە دەستی كۆماری توركیادایە نەك ئەمەریكا و هێزێكی دیكەی جیهانیی'. بە مانایەكی تر، هەمیشە جەختم لەوە دەكردەوە كە كێشەكە تەنها دەكرێت لەڕێی ئۆجەلانەوە چارەسەر بكرێت."

ئەكادیمیستە كوردەكە كە خاوەنی چەندین كتێب و لێكۆڵینەوەیە لەسەر پارتی كرێكارانی كوردستان و خودی عەبدوڵا ئۆجەلان، لەو بارەیەوە زیاتر دەچێتە وردەكارییەكان و دەڵێت "داوای كۆبوونەوەیەكم لەگەڵ بەڕێز ئەردۆغان كرد، چونكە باوەڕم وایە ئەویش بەهەمان شێوە ئارەزوویەكی جددی هەیە بۆ چارەسەرێكی بنچینەیی كێشەی كورد. لە ساڵی 1993 ئۆجەلان وتوویەتی: 'من بۆ دانووستانكارێك دەگەڕێم'، دوای 20 ساڵ، ئەردۆغانی لە بەردەمدایە. لەسەر داوای من، لە ڕۆژی 13ی حوزەیران لەگەڵ بەڕێز ئەردۆغان لە ئەنقەرە كۆبوومەوە. هاكان فیدانی بەڕێوەبەری میتیش ئامادەی دانیشتنەكەبوو. بە وردی ڕوونمكردەوە كە بۆچی پێویستە ئۆجەلان ببینم. كۆبوونەوەكە كاتژمێرێكی خایاند."

ئۆزجان جەخت لەوە دەكاتەوە كە لەگەڵ ئەردۆغاندا باسێكی ئەوتۆیان لەبارەی هەڵبژاردنەكەی ئیستەنبووڵەوە نەكردووە و گفتوگۆكان زیاتر لەبارەی چارەسەری پرسی كوردەوە بووە لە توركیا.

"بە ئەردۆغانم وت پرسی سوریا لەڕێگەی ناوچەی ئارام یاخود ئۆپەراسیۆنێكی سەربازییەوە لە ڕۆژهەڵاتی فورات چارەسەر نابێت. وتم چارەسەر تەنها بە دەستێوەردانی ئۆجەلان دەكرێت، بەبێ بێزاركردنی هەستی نەتەوەیی توركیا. بە ئەردۆغانم وت: 'تۆ دەتوانی چارەسەری هەر شتێك بكەیت بە ئەنجامدانی گفتوگۆ لەگەڵ ئۆجەلان'. ئەو بەبێ دەنگیی گوێی دەگرت، دەبێ ئەوەی قبوڵكردبێت، چونكە ڕێگریی لێ نەكردم سەردانی ئۆجەلان بكەم."

هەڵەی بنچینەیی لە پڕۆسەی ئاشتیدا

ئۆزجان ئاماژە بۆ هەڵەیەكی بنچینەیی دەكات كە لەمیانی پڕۆسەی ئاشتییدا كراوە و ئەوەشی بە ئەردۆغان وتووە، لەبارەی ئەو هەڵەیەوە دەڵێت "ئۆجەلان شتێك دەڵێت و دواتر لە پراكتیكدا شتێكی دیكە ڕوودەدات. من ئەوەم بە ئەردۆغان وت كە لە ساڵی 2010ەوە بە بەرپرسانی دەوڵەتی دەڵێم. پێم وت كە پێویست ناكات كەسی دیكە وەك نێوەندگیر لە گفتوگۆكاندا بەكاربهێنێت، هاوشێوەی ئەوانەی پەیام لە ئیمراڵیەوە دەبەن بۆ قەندیل، دواتر نامەی قەندیل دێننەوە. پەیامەكان بە درێژایی ڕێگاكە دەشێوێندرێن و لە دەرەنجامدا شتێكی تەواو جیاواز دەردەكەوێت."

لەبارەی ئەوەی ئایا ئەو كارە بە مەبەست كراوە، ئۆزجان دەڵێت "چەندین حاڵەت هەیە لە مێژوودا كە سەركردە كاریزمییەكان لەلایەن كەسە نزیكەكانی خۆیانەوە لە دواوە چەقۆیان لێ دراوە، ئۆجەلانیش ڕیزپەڕ نییە، هەروەها ئەردۆغانیش". لەوبارەیەوە زیاتر دەڵێت: "لە ساڵی 1999ەوە كە من ناوم ناوە "ماوەی ئیمراڵی" كە زۆر بە چڕی لێكۆڵینەوەم تێدا كردووە و كتێبی ئەكادیمیم لەبارەیەوە بڵاوكردوەتەوە، ئۆجەلان داواكارییەكی لە ڕێكخراوەكەی هەیە 'خەڵكی تورك لەبارەی منەوە ئاگادار بكەنەوە [تا لە من تێبگەن]. هیچی ترم ناوێت'".

"لە میانی بەرگرییكردن لە خۆیدا لە دادگاییەكەیدا لە ساڵی 1999، ئۆجەلان دەڵێت: 'تۆ باس لە كوژرانی 30 هەزار بۆ 40 هەزار كەس دەكەیت، بەڵام لە ڕاستیدا من بەرپرسیارم لە مردنی 50 هەزار كەس. ڕاستە، من یاخیبووم، بەڵام چیتر نامەوێت كەس بمرێت یاخود بكوژرێت، بەڵكو دەمەوێت خەڵك بژی و توركیا بەهێز بێت'. هەروەها دەڵێت: 'جیاكردنەوەی تورك و كورد نەك تەنها وەك جیاكردنەوەی نینۆك لە پەنجە وەهایە، بەڵكو وەك پارچەكردنی جەستەیەكە بۆ دوو بەش. ئەگەر هەر كەس هەوڵی دا لە توركیا جاببێتەوە، من یەكەم كەس دەبم كە خۆمی لێ بێبەری بكەم'. ئایا كەس ئەم قسانەی بە خەڵكی توركیا وتووە؟ ئایا ئەو بزووتنەوە سیاسییە [هەدەپە] ئەوەی باس كردووە كە ئۆجەلان چەند بەتەنگ یەكێتی توركیاوەیە؟".

"هەڵە گەورەكەی" دەمیرتاش

ئۆزجان ئاماژە بۆ ئەوە دەكات كە ئەقڵیەتێك و كۆمەڵێك فیگەر هەن كە دژی ئاشتین و كاتێك ئاشتی بەرقەراربوو ئەوان هیچ كارێكیان نامێنێت، "ئەوان فێڵیان لە ئۆجەلان و قەندیلیش كرد. ئەو كەسانە قەندیلیشیان دەستەوەستان كرد. من زانیاریم لەوبارەیەوە هەیە، بەڵام پێموایە گونجاو نییە ئاشكرایان بكەم."

هەرچەندە ئۆزجان دەڵێت كە ئەردۆغان هێشتا نیەتی ئەوەی هەیە بە ئاشتی پرسی كورد چارەسەر بكات، بەڵام لە ئێستادا كارەكانی تەواو پێچەوانەی ئەو نیەتەن؛ ئۆپەراسیۆنی گەورەی سەربازیی بەڕێوەدەبات، سەدان كەسایەتی و سیاسەتمەداری كورد لە زینداندان، شارەدارە هەڵبژێردراوەكان دووردەخرێنەوە. ئۆزجان لەوەڵامی ئەمەدا دەڵێت "ئۆجەلان پڕۆسەی ئاشتیی لەگەڵ ئەردۆغان و حكومەتەكەیدا بەڕێوەبرد، بەڵام ئەوانەی لەسەر شانشینە مەدەنییەكە بوون [وەك ئاماژەیەك بۆ هەدەپە] تەواو دژایەتی ئەردۆغانیان دەكرد، وا نەبوون؟ ئەردۆغان دەستبەرداری پڕۆسەی ئاشتیی نەبوو، ئەوانەی پەیامەكانیان لەنێوان دوو لایەنەكەدا ئاڵوگۆڕ دەكرد گەیاندیانە كۆتاییەكی مردوو. لەو كاتەدا كە گفتوگۆكان بەڕێوەدەچوون، دەمیرتاش لە پەرلەمانەوە بە ئەردۆغانی وت 'ئێمە ڕێگا نادەین تۆ ببیت بە سەرۆك' لەو كاتەدا پێم وایە ئەردۆغان بیری لەوە كردووەتەوە كە چیتر ناتوانن لەگەڵ كەسانی لەو شێوەیەدا بەردەوام بن، بۆیە كۆتایی بە پڕۆسەی ئاشتی هێنا".

ئۆزجان پێی وایە ڕاگەیاندنی دژایەتیكردنی ئەردۆغان لەلایەن دەمیرتاشەوە "هەڵەیەكی مێژوویی بوو، یەكێك لە گەورەترین پەككەوتنی شەمەندەفەری هەزار ساڵەی پەیوەندی نێوان تورك و كورد بوو."

چۆن پڕۆسەی ئاشتی دەستپێدەكاتەوە؟

ئۆزجان پێی وایە سەرەتای دەستپێكردنی پڕۆسەی ئاشتی لە توركیا ئەوەیە كە پێویستە هەموو هێزە چەكدارەكانی پەكەكە خاكی كۆماری توركیا بەبێدەنگیی جێبهێڵن، "ئەگەر سەركردایەتی پەكەكە لە قەندیل دەیانەوێت ڕۆڵێكیان هەبێت لە سیاسەتەدا، دەبێت هەموو ئەوانەی بەوەفان بۆ ئۆجەلان و دەیانەوێت ئۆجەلان ڕۆڵی خۆی هەبێت، دەبێت ئەو كارە بەبێدەنگیی بكەن."

"دەتوانن ئەوە بكەن. ئەمە كەشێكی سیاسیی دەخوڵقێنێت و دەبێتە سەرەتای قۆناغێكی نوێ و مێژوویی لە توركیا. هیچ شتێك بەدەست نایەت تا ئەم كشانەوەیە ڕوو نەدات. ژمارەی دانیشتوانی كورد لە توركیا لە نێوان 15 بۆ 20 ملیۆن دەخەمڵێندرێت. بەڵام 50 ملیۆن خەڵكی دیكەش هەن لە توركیادا [كە كورد نین]. هەر گوتارێك لە بایەخی ناسیۆنالیزمی توركی كەم بكاتەوە و حساب بۆ هەستیاریی خەڵكی توركیا نەكات ئەوە یان مەبەستێكی خراپی هەیە یان لە نائاگاییەوەیە."

ئۆزجان لەبارەی ڕۆڵی ئۆجەلان لەو نێوەندەدا دەڵێت "هیچ كەسێك لە توركیا و تەنانەت لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستیش هێندەی ئۆجەلان لێكۆڵینەوەی نەكردووە لە كۆمەڵناسیی و فەلسەفەی پەیوەندییەكانی نێوان تورك و كورد. من توێژینەوەم لە كارەكانی كردووە و زۆر خۆشحاڵبووم كە لەگەڵ هاكان فیدان لەو بارەیەوە قسەم كردووە، ئەو[فیدان] پێی وتم: 'تۆ كارێكی مێژوویی دەكەیت'. فیدانیش بەهەمان شێوە لێكۆڵینەوەی لەو كێشەیەدا كردووە ئەگەر بەهەمان ئەندازەش نەبێت. ئەو نەك تەنها وەك كەسی یەكەمی میت، بەڵكو وەك كەسێكی ئەكادیمیش لێكۆڵینەوەی كردووە."

ئۆجەلانێكی جیاوازم بینی

لەبارەی ناوەڕۆكی دیدارەكانی لەگەڵ ئۆجەلان، ئۆزجان دەڵێت "دووجار لەگەڵ ئۆجەلان لە ئیمراڵی كۆبوومەوە. یەكەم سەردان چەند ڕۆژێك دوای كۆبوونەوەكەی ڕۆژی 13ی حوزەیران بوو(2019) لەگەڵ ئەردۆغان. دووەمیش ڕۆژی 20ی حوزەیران بوو، ئەو ڕۆژەی نامەكەی ئۆجەلانم بڵاوكردەوە. لە دەستپێكی دیداری یەكەممدا بە ئۆجەلانم وت 'وەك هاوڕێیەك بۆ ئێرە هاتووم، دەمەوێت ئەوەش لەو ڕێگەیەوە بسەلمێنم كە هەڵەكانی خۆتت پێ بڵێم. ئەگەر نەتوانم هەڵەكانی خۆتت پێ بڵێم، چا و شیرینییەكەم دەخۆم و دەڕۆم و هەرگیز ناگەڕێمەوە'. ئەویش وەڵامی دامەوە: "بەدڵنیاییەوە! پێم بڵێ چی هەڵەم كردووە، هەر ئێستا'".

ئۆزجان ڕەتی دەكاتەوە لە ئێستادا ئاشكرای بكات كە ئەو هەڵەیەی ئۆجەلان چی بووە، لەو بارەیەوە دەڵێت "ئەمە چیرۆكێكی درێژە، شتێكە پەیوەندیی بە هاتنی ئەوەوە هەیە بۆ ئیمراڵی."

"هەر لەو دیدارەدا و بەئامادەبوونی بەرپرسێكی دەوڵەت بە ئۆجەلانم وت: 'دوای بیست ساڵ، تۆڵە دەكەمەوە، بە دڵنیاییەوە لەڕووی فەلسەفییەوە نەك توندوتیژیی، لە هێزە پیلانگێڕە نێودەوڵەتییەكان و دوژمنەكانت لەناو ڕێكخراوەكەی خۆتدا، ئەوانەی بەرپرسیارن لەهێنانی تۆ بۆ ئێرە'. بەرپرسەكەی دەوڵەت تووشی سەرسوڕمان بوو كە وام وت، بەهەمان شێوە ئۆجەلانیش. لە دیداری دووەمدا ئۆجەلان پێی وتم: 'تۆ نێردراوی خودای بۆ من'".

ئۆزجان باس لەوەش دەكات كە بۆ یەكەمجار لە ساڵی 1996 چاوی بە ئۆجەلان كەوتووە، "ئەوكات هێشتا پیاوێكی ئازاد بوو لە كەمپێكی پەكەكە لە سوریا. من وەك بەشێك لە توێژینەوەیەكی ئەكادیمیم چاوم پێی كەوت، من نامەی ماستەر و دكتۆراكەم لەسەر پەكەكە و ئۆجەلان نووسیووە. لەو دیدارەدا بۆم دەركەوت كە ئۆجەلان چەند حەزی بە فەلسەفە هەیە. من لە پرسیارەكانمدا وشەی "كوردی" و "كوردستان"ـم بەكاردەهێنا، ئەویش هەمیشە خۆی بە دووردەگرت لەبەكارهێنانەوەی ئەو وشانە لە وەڵامەكانیدا. دەیوت: 'ئەمانە وشەی بنەڕەتین، بەڵام ئەوەی گرنگە ئەوەیە كە ببینیت چی لە پشت بەكارهێنانی ئەو وشانەوە هەیە'. لەو كاتەوە من تیشكم خستووەتەسەر لایەنی ڕۆحانی و فەلسەفیی ئۆجەلان. من كەسێكی جیاوازم بینی لەو پیاوەی كە چەك بەكاردەهێنێت و ڕێكخراوێكی دامەزراندووە كە لەئاستی نێودەوڵەتیدا بە تیرۆریست ناسراوە."

ئۆجەلان توڕەبوو لە پارێزەرەكانی

لەبارەی نامە بەناوبانگەكەی ئۆجەلانەوە كە لەڕێگەی ئۆزجانەوە بۆ ڕای گشتی ئاشكرا كرا، ئەكادیمیستە كوردەكە دەڵێت "ئۆجەلان توشی سەرسوڕمان و توڕەیی بوو كاتێك زانی پارێزەرەكانی ئەو نامەیەیان بۆ ڕای گشتی ئاشكرا نەكردبوو". دەشڵێت "ئۆجەلان پێی وتم كە دەمەوێت ڕای گشتی لەناوەڕۆكی ئەو نامەیە ئاگادار بكرێتەوە. جەختیشیكردەوە كە بەبێ ئامادەبوونی پارێزەرەكانم نامەكە ئاشكرا نەكەم. منیش پێم وت ئەی ئەگەر پارێزەرەكان ڕەتیان كردەوە بێن؟ ئەویش وتی، چۆن شتی وا ئەبێت؟ ئەگەر پارێزەرەكان لەوێ نەبن، ئەوا ئامانجی نامەكە پێچەوانە دەبێتەوە و تۆش وەك پیلانگێڕ دەناسرێیت."

ئۆزجان بەبێ ئامادەبوونی پارێزەرەكانی ئۆجەلان نامەكەی خوێندەوە و وەك ئۆجەلانیش پێشبینی كردبوو، وەك "پیلانگێڕ" وەسفكرا. ئەو دەڵێت:"من دژی ئەوە بووم نامەكە بەبێ ئامادەبوونی پارێزەرەكانی بڵاوبكەمەوە. هەوڵمدا پەیوەندی بە پارێزرەكانەوە بكەم، بەڵام هەوڵەكان بێ ئاكام بوون، ئەوان وەڵامیان نەدامەوە سەرەڕای ئەوەی نامەكانمیان لە وەتس ئەپ بینیبوو. ئەوانەی كە منیان برد بۆ ئیمراڵی دەیانویست نامەكە بۆ ڕای گشتی بخوێنمەوە."

لەدوای ئەو نامەیەوە، ئۆزجان چەندین هەوڵی داوە چاوی بە ئەردۆغان و هاكان فیدان بكەوێت، بەڵام هەموو هەوڵەكانی بێ ئاكام بوون، ئەو دەیەوێت جارێكی دیكە چاوی بە ئۆجەلان بكەوێت ئەوانەی ڕووی داوە بۆی ڕوون بكاتەوە، "درۆی زۆر مەترسیدار بەناو ڕای گشتیدا بڵاودەبێتەوە، لە دوای هەڵبژاردنەكانی ئیستەنبوڵەوە دەوترێت كە چیتر ئۆجەلان كاریگەریی بەسەر بزوتنەوەكەیدا نەماوە. ئەمە درۆیەكی زۆر گەورە و مەترسیدارە. ئۆجەلان بەردەوامە لە بوونی هەژموونێكی زۆر فراوان بەسەر بزوتنەوەكەیدا، ڕەنگە بە ڕادەیەك بێت كە پێشینەی نەبێت لە جیهاندا. كۆتا قسە لای ئەوە و هەر ئەویش خاوەنی بڕیارە. هەركەس لەناو ڕێكخراوەكەدا دژی ئەو بوەستێتەوە هیچ چانسێكی بۆ ڕزگاربون نابێت. بەر لە هەڵبژاردنەكەی ئیستەنبوڵ ئۆجەلان وتی كە نامەكە دەرەنجامی پێچەوانەی دەبێت ئەگەر بەبێ ئامادەبوونی پارێزەرەكانی بخوێندرێتەوە، ئەوەش سەلمێندرا كە ئەو ڕاستی كردووە."

ئۆجەلان نایەوێت ئەمەریكا ببێتە نێوەندگیر

لەبارەی دۆخی سوریا و دیدگای ئۆجەلان لەوبارەیەوە، ئۆزجان دەڵێت "هیچ پێویست بە نێوەندگیریی ئەمەریكا ناكات. ئۆجەلان خۆی لە ئیمراڵیەوە وتوویەتی كە خراپترین لایەنی پەیوەندییەكانی تورك-كورد ئەوەیە كە هێزێكی دەرەكیی، ئەمەریكا، ئەڵمانیا، بەریتانیا یان هەر هێزێكی دیكە، ئەو دوو لایەنە دژی یەك بەكاربهێنن، ئەو چەندین جار وتوویەتی، 'ڕێگە نادەم سوریا دژی توركیا بەكاربهێندرێت.'"

ئۆزجان باس لە وتەیەكی مەزڵوم كۆبانی، فەرماندەی گشتی هێزەكانی سوریای دیموكرات (هەسەدە) دەكات كە لە چاوپێكەوتنێكیدا وتویەتی "ویلایەتە یەكگرتووەكان هات بۆ سوریا و پەیوەندییەكانی ئێمە لەگەڵ توركیادا ڕما". ئۆزجان لەوبارەیەوە دەڵێت "ئەوە سەلمێنەری ئەوەیە كە مەزڵوم بە وەفاداریی بۆ ئۆجەلان و بیركردنەوەكانی ماوەتەوە. ئەو كەسی یەكەمی پەكەكە بوو لە ئەوروپا. من لە ساڵی 1999 لە برۆكسل چاوم پێی كەوت. ئێستا ئەو لەسەرەوەی هەڕەمی هێزە چەكدارەكانی ڕۆژاڤایە". هەروەها ئۆزجان دەڵێت "بەڕێز ئەردۆغان دۆسیەی چڕی پێشكەش بە ئەمەریكا كردووە بۆ سەلماندنی ئەوەی ڕێكخراوەكەی سوریا لە بنەڕەتدا پەكەكەیە. ئەوە پێویستی بە ڕوونكردنەوە نییە، ئەمەریكا بە باشی ئاگاداری ئەوەیە. یەپەگە و هەسەدە درێژكراوەی پەكەكە نین، بەڵكو خودی پەكەكەن و لەلایەن نوێنەری پێشووی پەكەكە لە ئەوروپاوە بەڕێوەدەبرێن. ئەمانە حەقیقەتن. ئۆجەلان جارێك وتی: 'ویلایەتە یەكگرتووەكان پەكەكەیەكی دەوێت كە شەڕ بكات، نەك پەكەكەیەك كە ئاشتی بوێت'. ئەمە شتێكی نهێنی نییە و لە بڵاوكراوەكانی پەكەكەدا بڵاوكراوەتەوە."

لەبارەی هەوڵەكانی ئەمەریكا بۆ فشارخستنەسەر هێزەكانی سوریای دیموكرات(هەسەدە) بۆ پچڕاندنی پەیوەندی لەگەڵ سەركردایەتی پەكەكە لە قەندیل، ئۆزجان دەڵێت: "جیاكردنەوەی ئیدارەی ڕۆژاڤا و قەندیل ئەستەمە. هەركەسێك لە ڕۆژاڤا بەرەنگاری قەندیل ببێتەوە، پێگەكەی لەدەست دەدات، لەوانەیە ژیانیشی لەدەست بدات. ڕەنگە كەسانێك هەبن ڕادەستی سیاسەتی ئەمەریكا ببن، بەڵام لە كۆتاییدا دەبێت بگەڕێنەوە بۆ قەندیل".