لەکارکەوتنی سەرجەم خزمەتگوزارییەکانی کارتی (FIB) نیشانەى پرسیار دەخاتە سەر داهاتوو و سەقامگیریی بانکەکە
پەرەگراف - لەکارکەوتنی کتوپڕی خزمەتگوزارییەکانی کارت لەلایەن بانکی عێراقی یەکەم (FIB) نیگەرانییەکی جدی لەسەر سەقامگیریی کارکردنی بانکەکە دروست کردووە. شارەزایان هۆشداری دەدەن کە ڕەنگە ئەم پەککەوتنە ئاماژە بێت بۆ قەیرانێکی قووڵتری ناوخۆیی، کە مەترسیی لەدەستدانی زیاتری متمانەی هاووڵاتیان بە کەرتە بانکییە دیجیتاڵییە تازەپێگەیشتووەکەی عێراق لێ دەکەوێتەوە.
چەند هەفتەیەکە، کڕیارانی FIB ڕووبەڕووی لەکارکەوتنی تەواوەتیی کارتەکانیان بوونەتەوە. سەرەتا مامەڵەکانی دەرەوەی وڵات ڕاگیران، دواتر کڕینی ئۆنلاین (لە ڕێگەی ئینتەرنێتەوە) وەستا. ئێستاش تەنانەت خزمەتگوزارییە دیجیتاڵییە ناوخۆییە سەرەتاییەکانیش -وەک کڕینی باڵانسی مۆبایل یان پڕکردنەوەی ئینتەرنێت- کار ناکەن.
وەستانی پارەدان بە کارت لە ناوخۆ و دەرەوە
کڕیارانی FIB بە شێوەیەکی قۆناغ بە قۆناغ ڕووبەڕووی وەستانی خزمەتگوزارییەکانی کارت بوونەتەوە. پارەدانی نێودەوڵەتی لە ڕێگەی ڤیزا کارتەکانی FIB – واتە کڕین لە دەرەوەی عێراق – لە ١ـى حوزەیرانی ٢٠٢٥ـەوە ڕاگیراوە. لە چەند هەفتەی ڕابردووشدا، بەکارهێنانی ڤیزا کارت بۆ کڕینە ناوخۆییەکان لەناو عێراقدا هەر لەکار کەوتووە.
هەندێک لە مامەڵە دیجیتاڵییەکان هێشتا کار دەکەن: وەک گواستنەوەی پارە لەنێوان هەژمارەکانی FIB و پارەدان لە ڕێگەی ئەپڵیکەیشنەکانەوە، بە بەکارهێنانی گواستنەوەی ڕاستەوخۆی هەژماری FIB کە هێشتا بەردەستە. بە واتایەکی تر، ئەگەر کڕیارێک خزمەتگوزارییەک یان باڵانسێک لە ڕێگەی ئەپڵیکەیشنێکەوە بکڕێت و ڕاستەوخۆ لە هەژماری FIB خۆیەوە پارەکە بدات، لەبری ئەوەی ڤیزا کارتەکەی بەکار بهێنێت، ئەوا مامەڵەکە سەرکەوتوو دەبێت. بەڵام هەر جۆرە پارەدانێک کە بە دیاریکراوی ڤیزا کارت بەکار بهێنێت، لە ئێستادا ڕاگیراوە.
ئەم جیاوازییە ئەوە دەردەخات کە هەرچەندە ژێرخانی دیجیتاڵیی بانکەکە تا ڕادەیەک کار دەکات، بەڵام تۆڕی سەرەکیی کارتەکان - کە زۆر گرنگە بۆ بازرگانیی نێودەوڵەتی و پارەدانی ڕۆژانە - بەشێوەیەکی کرداری لەکار خراوە.
بەشی خزمەتگوزاریی کڕیارانی FIB پشتڕاستیان کردەوە کە لە ئێستادا کڕین لە ڕێگەی کارتەوە کار ناکات و ڕایانگەیاند کە تیمە تەکنیکییەکان سەرقاڵی چارەسەرکردنی کێشەکەن، بەڵام سەرچاوە ئاگادارەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە کێشەکە گەورەترە لە کێشەى تەکنیکیی ئاسایی.
سەرچاوەیەکی ئاگادار بە پەرەگرافی ڕاگەیاند، بانکەکە ڕووبەڕووی "کێشەی گەورە" بووەتەوە، لەوانە ئاستەنگی کارکردنی ناوخۆیی و ئاڵۆزی لەگەڵ هاوبەشە دەرەکییەکان. سەرچاوەکە وتی "تەنانەت ئەگەر ئەم کێشانەش چارەسەر بکرێن، گەڕاندنەوەی توانای تەواوەتیی کارکردنی کارتەکان کاتی دەوێت". ئەمەش ئاماژەیە بۆ بوونی کێشەی بنەڕەتی نەک کاتی.
بێدەنگیی دامەزراوە سەرەکییەکان
بۆ ڕوونکردنەوەی زیاتری دۆخەکە، پەرەگراف پرسیاری فەرمیی ئاراستەی بانکی یەکەمی عێراق (FIB)کرد، بانکی ناوەندیی عێراق، و کۆمپانیای ڤیزا کرد، کە تۆڕەکەی بۆ کارتەکانی FIB بەکاردێت.
پرسیارەکان سەبارەت بە هۆکاری وەستانەکە، کێشەی ئەگەریی پەیوەندیدار بە ڕێنماییەکان و پابەندبوون، ئەوە بوو کە ئایا هیچ کۆت و بەندێک خراوەتە سەر دەستڕاگەیشتنی بانکەکە بە سیستەمی پارەدانی نێودەوڵەتی یان نا.
هیچ کام لەو سێ دامەزراوەیە لە ماوەی ٢٤ کاتژمێردا وەڵامیان نەدایەوە، ئەمەش نادڵنیایی زیاتری دروست کردووە و پەرەی بە قسە و باسەکان داوە لەسەر قەبارەی قەیرانەکە.
لە کاتێکدا هیچ ڕاگەیەندراوێکی فەرمی بڵاو نەکراوەتەوە، چاودێرانی بانکی هۆشداری دەدەن کە درێژەکێشانی وەستانی خزمەتگوزارییە سەرەکییەکان - بەتایبەتی کارکردنی کارتەکان - دەتوانێت نیشانەیەکی مەترسیدار بێت بۆ بوونی کێشەی گەورەی سیستەمی لەناو هەر دامەزراوەیەکی داراییدا.
پسپۆڕانی بانکییە دیجیتاڵییەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەگەر بانکێک دەستڕاگەیشتنی بە تۆڕە نێودەوڵەتییەکانی پارەدان وەک ڤیزا لەدەست بدات، یان ڕووبەڕووی کۆتوبەندەکانی پەیوەست بە پابەندبوون ببێتەوە، ئەوا دەکرێت بە تەواوی لە سیستەمی دارایی جیهانی داببڕێت. ئەمەش لە بەرامبەردا دەبێتە هۆی پەکخستنی مامەڵەی کڕیاران، هاتووچۆی پارەی نەختینە و لە کۆتاییدا لەدەستدانی توانای بانکەکە بۆ کارکردنی ئاسایی.
شیکەرەوەیەکی دارایی بە پەرەگرافی ڕاگەیاند "ئەگەر ئەم کێشانە پەیوەست بن بە بابەتی پابەندبوونی دارایی، یان پەیوەندییە بانکییە نێودەوڵەتییەکانەوە، ئەوا دەرەنجامەکانی دەتوانن زۆر قورس بن". وتیشی "لە خراپترین سیناریۆدا، ئەم جۆرە پەککەوتنانە دەتوانن ببنە هۆی لەدەستدانی متمانە و بەدوایدا داڕمانی گەورەتری دامەزراوەکە ڕوو بدات".
ژینگەیەکی بانکیی ناسک
ئەم قەیرانە لە کاتێکی هەستیاردایە بۆ کەرتی دارایی عێراق. دامەزراوەکان لەوانە سەرۆکایەتیی بانکی ناوەندی، وەک بەشێک لە چاکسازییە ئابوورییە گشتییەکان، بەردەوام هانی فراوانکردنی بەشداریی دارایی و بەکارهێنانی بانکیی دیجیتاڵی دەدەن.
بەڵام، سەرەڕای ئەم هەوڵانە، تا ئێستا هیچ مۆڵەتێکی بانکیی دیجیتاڵی بە فەرمی لە عێراقدا نەدراوە. سەرجەم ئەو بانکانەی ئێستا کار دەکەن، هێشتا وەک دامەزراوەی تەقلیدی مۆڵەتیان پێ دراوە، تەنانەت ئەگەر هەندێکیان خزمەتگوزاریی دیجیتاڵیش پێشکەش بکەن. ئەمەش بانکی یەکەمی عێراق (FIB) دەگرێتەوە، کە سەرەڕای ئەوەی مۆدێلەکەی لەسەر بنەمای ئەپڵیکەیشن کار دەکات، بەڵام بەپێی یاسای عێراقی، وەک "بانکی دیجیتاڵی" مۆڵەتی پێ نەدراوە.
بانکی FIB یەکێک بووە لە دیارترین بانکە تایبەتەکان کە پێشەنگی خزمەتگوزارییە دیجیتاڵییەکان بووە، بەتایبەتی لە ڕێگەی ئاسانکاری بۆ کردنەوەی هەژمار و دەستڕاگەیشتنی دارایی لە ڕێگەی ئەپڵیکەیشنی مۆبایلەوە.
لەگەڵ ئەوەشدا، پەککەوتنی ئێستا کێشەیەکی بنەڕەتی دەردەخات، ئەویش: متمانەی هاووڵاتیانە.