بنەمای پەرەگراف متمانەیە

كورد، ئەمریكا و توركیا بە مەرجی جیاوازەوە لەسەر پێكهێنانی ناوچەی ئارام كۆكن

كورد، ئەمریكا و توركیا بە مەرجی جیاوازەوە لەسەر پێكهێنانی ناوچەی ئارام كۆكن
شەڕڤانێكی یەپەگە لەگەڵ دەوریەیەكی هێزەكانی ئەمریكا لە ڕۆژئاوای كوردستان


پەرەگراف- سەنگەر سالار

كورد، ئەمریكا و توركیا لەسەر پێكهێنانی ناوچەی ئارام لە باكووری سووریا (ڕۆژئاوای كوردستان) كۆكن، بەڵام مەرجی جیاوازیان هەیە. ئەمریكا بە پلانێكی نوێوە لەگەڵ توركیا لە گفتوگۆدایە و هۆشداریی بە ئەنقەرە داوە كە ڕێگە بە ئۆپەراسیۆنی سەربازی لە ناوچەكە نادات.

ڕۆژنامەی واشنتۆن پۆست ئاشكرای كردووە "ئەمریكا دەیەوێت ئەو ناوچەی ئارامەی دروست دەكرێت، بە درێژیی 140 كیلۆمەتر و قووڵایی 15 كیلۆمەتر بۆ ناو خاكی باكووری سووریا بێت".

بەوەش ناوچەی ئارام بەپێی پلانی ئەمریكا، یەك لەسەر سێی سنووری نێوان سووریا و توركیا دەگرێتەوە. هەروەها مەرجدار كراوە بەوەی "بە هاوبەشی لەلایەن هێزەكانی ئەمریكا و توركیاوە بەڕێوە ببرێت".

پلانەكەی ئەمریكا تا ئێستا بە فەرمی ڕانەگەیەندراوە، بەڵام ناوەڕۆكەكەی لەلایەن میدیاكانەوە ئاشكرا كراوە.

باكووری سووریا ناوچەكانی ڕۆژئاوای كوردستان دەگرێتەوە كە هێزەكانی سووریای دیموكرات بە سەركردایەتیی یەكینەكانی پاراستنی گەل (یەپەگە) تێیدا باڵادەستە. توركیا بوونی ئەو هێزە كوردییانە لە نزیكی سنوورەكەی بە مەترسی بۆ سەر ئاسایشی وڵاتەكەی ناو دەبات.

ڕۆژی 4ی ئەم مانگە ڕەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆككۆماری توركیا، لە مەراسیمێكدا لە شاری بورسا، وتی "ئێمە چووینە عەفرین و جەرابلوس و باب، ئێستاش دەمانەوێت بچینە ڕۆژهەڵاتی فورات. بە ڕووسیا و ئەمریكامان وتووە كە ناتوانین لەو گاگرە بێدەنگ بین(یەپەگە) كە لەو ناوچەدایە و مەترسییە بۆمان".

حامی ئاكسۆی، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی توركیا، مەرجەكانی وڵاتەكەی بۆ دروستكردنی ناوچەی ئارام لە باكووری سووریا ئاشكرا كرد، كە بریتین لەوەی "قووڵایی ناوچەی ئارام ٣٢ كیلۆمەتر بێت، كۆنتڕۆڵی ناوچەكە بەدەست توركیاوە بێت، یەپەگە لەو ناوچەیە بكرێتە دەرەوە".

ئەمە جگە لەوەی توركیا بەنیازە ئاوارە سوورییەكانی وڵاتەكەی لەو ناوچەیەدا نیشتەجێ‌ بكات، كە ئەوەش لەلایەن كوردەوە بە هەوڵی داگیركاری و گۆڕینی دیمۆگرافیای ناوچەكە لێكدراوەتەوە.

ئاڵدار خەلیل، ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەریی تەڤگەری كۆمەڵگای دیموكرات (تەڤدەم)، سەبارەت بە دروستكردنی ناوچەی ئارام، دەڵێت "توركیا وا حساب دەكات كە ئێمە بۆ ناوچەی ئارام دەڵێین نا و بەو هۆیەشەوە دەیەوێت ناوچەكە داگیر بكات. ناوچەی ئارام بۆ ئێمە كێشە نییە، بەڵام هەندێك وردەكاریی هەیە كە دەبێت گفتوگۆی لەسەر بكەین".

ئەو بەرپرسەی تەڤدەم كە یەكێكە لە بەرپرسە باڵاكانی كورد لە ڕۆژئاوا، پێی وایە لە پرسی پێكهێنانی ناوچەی ئارامدا، "مەودای ناوچەكە، ئەو هێزانەی لەوێ جێگیر دەكرێن، هەبوونی مەفرەزەی گەڕۆك، ڕەوشی داگیركردن و گۆڕینی دیمۆگرافیای عەفرین"، بابەتی گفتوگۆن.

ئاڵدار خەلیل مەرجەكانی توركیا بە "ڕەتكراوە" لەلایەن بەرپرسانی ڕۆژئاوای كوردستانەوە ناو دەبات و مەرجەكانی كورد بۆ ئەو بابەتە ئاشكرا دەكات. "ئێمە وتوومانە كە هەتا پێنج كیلۆمەتر نابێتە كێشە، لەناو ئەو پێنج كیلۆمەترەدا نابێت شاری تێدا بێت، ئەو شارانەی كە دەكەونە سەر سنوور، دەبێت لە دەرەوەی ناوچەی ئارام بن، هێزەكانی پاراستنی سنووریش دەبێت خەڵكی ناوچەكە بن".

ئێستا شاندێكی سەربازیی ئەمریكا لە توركیایە و ماوەی دوو ڕۆژە بۆ دانوستان لەسەر وردەكارییەكانی دروستكردنی ناوچەی ئارام لەگەڵ بەرپرسانی سەربازیی ئەو وڵاتە لە كۆبوونەوەی بەردەوامدان، ئەوە لەكاتێكدایە هەڕەشەكانی ئەنقەرە بۆ پەلاماردانی ڕۆژئاوای كوردستان بەردەوامە.

واشنتۆن پۆست دەڵێت "ئەمریكا هەڕەشەكانی توركیای بە جیددی وەرگرتووە و دەیەوێت لەبارەی ناوچەی ئارامەوە لە باكووری سووریا لەگەڵی بگاتە ڕێككەوتن".

شاندەكەی ئەمریكا لە ڕووی تەكنیكییەوە گفتوگۆ لەسەر دروستكردنی ناوچەی ئارام دەكات، بە تایبەت درێژی و قووڵیی ناوچەی ئارام و چۆنێتی بەڕێوەبردنی.

د. سەردار عەزیز، لێكۆڵەری سیاسی، پێی وایە سێ‌ سیناریۆ بۆ ڕۆژئاوای كوردستان لەئارادان "یەكەم: گەشتنە ڕێككەوتنی ئەمریكا و توركیا بە ڕەزامەندیی پەیەدە، بۆ دروستكردنی ناوچەی ئارام. دووەم: هێرشی توركیا بۆ سەر ڕۆژئاوای كوردستان و دروستبوونی شەڕ، كە ئەگەری هاتنی سووریا و ڕووسیاش هەیە بۆ ناوچەكە. سێیەم: دەستپێكردنی دانوستان لە نێوان توركیا و پەیەدەدا".

"چاودێران وەها دەبینن كە ستراتیژی توركیا و ئەمریكا، نەك یەكناگرێتەوە، بەڵكو دژ بە یەكە. لە دۆخێكدا كە توركیا بەردەوام بێت، ئەوا ئەمریكا دەبێت یان بەرگری بكات یان ناوچەكە چۆڵ بكات. چۆڵكردن دەبێتە شكستێك بۆ ئەمریكا كە كاریگەری دەبێت لەسەر پێگەی لە هەموو ناوچەكەدا، چونكە توركیا و ئێران و ڕووسیا و سووریا هەموویان لەم پرسەدا كۆكن"، د. سەردار عەزیز وا دەڵێت.

تا ئێستا ئەمریكا جەخت لە ڕێگریی هێرشی تاكلایەنەی توركیا بۆ سەر ڕۆژئاوای كوردستان دەكاتەوە و سوورە لەسەر ئەوەی بە گفتوگۆ نیگەرانییەكانی توركیا لەبارەی مەترسیی سەر سنوورەكانی بڕەوێنیًتەوە.

لە نوێترین كاردانەوەدا مارك ئێسپەر، وەزیری بەرگریی ئەمریكا، ڕایگەیاند "ئەمریكا ڕێگری لە هەر ئۆپەراسیۆنێكی تاكلایەنەی توركیا لە باكووری سووریا دەكات".

ئێسپەر جەختی لەوە كردەوە، واشنتۆن هیوادارە لەبارەی ڕۆژهەڵاتی فوراتەوە لەگەڵ ئەنقەرە بگاتە ڕێككەوتن.

"ئەوەی ئێمە ئەنجامی دەدەین ڕێگرییە لە هێرشی تاكلایەنە كە زیان بە بەرژەوەندییەكانی ئەمریكا و توركیا و هێزەكانی سووریای دیموكرات دەگەیەنێت"، وەزیری بەرگریی ئەمریكا وای وت.

لە ئەگەری ڕێكنەكەوتن لەسەر پێكهێنانی ناوچەی ئارام و هێرشی توركیا بۆ سەر ڕۆژئاوای كوردستان، هێزەكانی سووریای دیموكرات بڕیاری ڕووبەڕووبوونەوەی داوە، ئەوەش دەبێتە سەرەتای شەڕێكی نوێ‌ كە پێناچێت بە زویی كۆتایی بێت. ئەمە جگە لەوەی دەبێتە هۆی سەرهەڵدانەوەی گرووپە توندڕەوەكان لە ناوچەكە و مەترسیی دووبارەبوونەوەی سیناریۆكانی چەند ساڵی ڕابردوو.

نەورۆز ئەحمەد، فەرماندەی گشتیی بڕیارگەی ناوەندیی یەكینەكانی پاراستنی ژن(یەپەژە)، دەڵێت "ئێمە سنوورێكی بەرفراوانمان لەگەڵ توركیا هەیە، ئەگەر شەڕ ڕوو بدات، هەموو ناوچەكە دەبێت بە مەیدانی ڕووبەڕووبوونەوە".

ئەو فەرماندەیەی سووریای دیموكرات جەخت لەوە دەكاتەوە ئەوان بۆ شەڕ ئامادەن.

نێچیرڤان بارزانی: خۆپیشاندان نابێت هەڕەشەی هەڵوەشاندنەوەی دامەزراوەكانی دەوڵەت بكات

"بە نیگەرانییەوە لە ڕووداو و توندووتیژییەكانی ئەم چەند ڕۆژەی بەغدا و چەند پارێزگایەكی دیكەی عێراق دەڕوانین".

ئەو كەسەی نامەكەی ئۆجەلانی خوێندەوە نهێنییەكان ئاشكرا دەكات

 ئێستا دوای سێ مانگ و هێوربوونەوەی دۆخەكە، عەلی كەمال ئۆزجان باس لە نهێنی ئەو نامەیە و سەردانەكانی بۆ لای ئۆجەلان لە دورگەی ئیمڕاڵی دەكات

وردەكاریی تیرۆركردنی شەرەفكەندی و هاوڕێكانی
ڕزگاربوویەك ساتەكانی ئەو ڕووداوە دەگێڕێتەوە

"ئەوەی كە ئێستا دەینووسم تەنیا یەك ساتە، ڕووداوێكی چەند چركەییە كە دەبوو ئێستا كەسێكی دی باسی منی كردبا"

كورد، ئەمریكا و توركیا بە مەرجی جیاوازەوە لەسەر پێكهێنانی ناوچەی ئارام كۆكن

2019-08-06 19:51:30


پەرەگراف- سەنگەر سالار

كورد، ئەمریكا و توركیا لەسەر پێكهێنانی ناوچەی ئارام لە باكووری سووریا (ڕۆژئاوای كوردستان) كۆكن، بەڵام مەرجی جیاوازیان هەیە. ئەمریكا بە پلانێكی نوێوە لەگەڵ توركیا لە گفتوگۆدایە و هۆشداریی بە ئەنقەرە داوە كە ڕێگە بە ئۆپەراسیۆنی سەربازی لە ناوچەكە نادات.

ڕۆژنامەی واشنتۆن پۆست ئاشكرای كردووە "ئەمریكا دەیەوێت ئەو ناوچەی ئارامەی دروست دەكرێت، بە درێژیی 140 كیلۆمەتر و قووڵایی 15 كیلۆمەتر بۆ ناو خاكی باكووری سووریا بێت".

بەوەش ناوچەی ئارام بەپێی پلانی ئەمریكا، یەك لەسەر سێی سنووری نێوان سووریا و توركیا دەگرێتەوە. هەروەها مەرجدار كراوە بەوەی "بە هاوبەشی لەلایەن هێزەكانی ئەمریكا و توركیاوە بەڕێوە ببرێت".

پلانەكەی ئەمریكا تا ئێستا بە فەرمی ڕانەگەیەندراوە، بەڵام ناوەڕۆكەكەی لەلایەن میدیاكانەوە ئاشكرا كراوە.

باكووری سووریا ناوچەكانی ڕۆژئاوای كوردستان دەگرێتەوە كە هێزەكانی سووریای دیموكرات بە سەركردایەتیی یەكینەكانی پاراستنی گەل (یەپەگە) تێیدا باڵادەستە. توركیا بوونی ئەو هێزە كوردییانە لە نزیكی سنوورەكەی بە مەترسی بۆ سەر ئاسایشی وڵاتەكەی ناو دەبات.

ڕۆژی 4ی ئەم مانگە ڕەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆككۆماری توركیا، لە مەراسیمێكدا لە شاری بورسا، وتی "ئێمە چووینە عەفرین و جەرابلوس و باب، ئێستاش دەمانەوێت بچینە ڕۆژهەڵاتی فورات. بە ڕووسیا و ئەمریكامان وتووە كە ناتوانین لەو گاگرە بێدەنگ بین(یەپەگە) كە لەو ناوچەدایە و مەترسییە بۆمان".

حامی ئاكسۆی، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی توركیا، مەرجەكانی وڵاتەكەی بۆ دروستكردنی ناوچەی ئارام لە باكووری سووریا ئاشكرا كرد، كە بریتین لەوەی "قووڵایی ناوچەی ئارام ٣٢ كیلۆمەتر بێت، كۆنتڕۆڵی ناوچەكە بەدەست توركیاوە بێت، یەپەگە لەو ناوچەیە بكرێتە دەرەوە".

ئەمە جگە لەوەی توركیا بەنیازە ئاوارە سوورییەكانی وڵاتەكەی لەو ناوچەیەدا نیشتەجێ‌ بكات، كە ئەوەش لەلایەن كوردەوە بە هەوڵی داگیركاری و گۆڕینی دیمۆگرافیای ناوچەكە لێكدراوەتەوە.

ئاڵدار خەلیل، ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەریی تەڤگەری كۆمەڵگای دیموكرات (تەڤدەم)، سەبارەت بە دروستكردنی ناوچەی ئارام، دەڵێت "توركیا وا حساب دەكات كە ئێمە بۆ ناوچەی ئارام دەڵێین نا و بەو هۆیەشەوە دەیەوێت ناوچەكە داگیر بكات. ناوچەی ئارام بۆ ئێمە كێشە نییە، بەڵام هەندێك وردەكاریی هەیە كە دەبێت گفتوگۆی لەسەر بكەین".

ئەو بەرپرسەی تەڤدەم كە یەكێكە لە بەرپرسە باڵاكانی كورد لە ڕۆژئاوا، پێی وایە لە پرسی پێكهێنانی ناوچەی ئارامدا، "مەودای ناوچەكە، ئەو هێزانەی لەوێ جێگیر دەكرێن، هەبوونی مەفرەزەی گەڕۆك، ڕەوشی داگیركردن و گۆڕینی دیمۆگرافیای عەفرین"، بابەتی گفتوگۆن.

ئاڵدار خەلیل مەرجەكانی توركیا بە "ڕەتكراوە" لەلایەن بەرپرسانی ڕۆژئاوای كوردستانەوە ناو دەبات و مەرجەكانی كورد بۆ ئەو بابەتە ئاشكرا دەكات. "ئێمە وتوومانە كە هەتا پێنج كیلۆمەتر نابێتە كێشە، لەناو ئەو پێنج كیلۆمەترەدا نابێت شاری تێدا بێت، ئەو شارانەی كە دەكەونە سەر سنوور، دەبێت لە دەرەوەی ناوچەی ئارام بن، هێزەكانی پاراستنی سنووریش دەبێت خەڵكی ناوچەكە بن".

ئێستا شاندێكی سەربازیی ئەمریكا لە توركیایە و ماوەی دوو ڕۆژە بۆ دانوستان لەسەر وردەكارییەكانی دروستكردنی ناوچەی ئارام لەگەڵ بەرپرسانی سەربازیی ئەو وڵاتە لە كۆبوونەوەی بەردەوامدان، ئەوە لەكاتێكدایە هەڕەشەكانی ئەنقەرە بۆ پەلاماردانی ڕۆژئاوای كوردستان بەردەوامە.

واشنتۆن پۆست دەڵێت "ئەمریكا هەڕەشەكانی توركیای بە جیددی وەرگرتووە و دەیەوێت لەبارەی ناوچەی ئارامەوە لە باكووری سووریا لەگەڵی بگاتە ڕێككەوتن".

شاندەكەی ئەمریكا لە ڕووی تەكنیكییەوە گفتوگۆ لەسەر دروستكردنی ناوچەی ئارام دەكات، بە تایبەت درێژی و قووڵیی ناوچەی ئارام و چۆنێتی بەڕێوەبردنی.

د. سەردار عەزیز، لێكۆڵەری سیاسی، پێی وایە سێ‌ سیناریۆ بۆ ڕۆژئاوای كوردستان لەئارادان "یەكەم: گەشتنە ڕێككەوتنی ئەمریكا و توركیا بە ڕەزامەندیی پەیەدە، بۆ دروستكردنی ناوچەی ئارام. دووەم: هێرشی توركیا بۆ سەر ڕۆژئاوای كوردستان و دروستبوونی شەڕ، كە ئەگەری هاتنی سووریا و ڕووسیاش هەیە بۆ ناوچەكە. سێیەم: دەستپێكردنی دانوستان لە نێوان توركیا و پەیەدەدا".

"چاودێران وەها دەبینن كە ستراتیژی توركیا و ئەمریكا، نەك یەكناگرێتەوە، بەڵكو دژ بە یەكە. لە دۆخێكدا كە توركیا بەردەوام بێت، ئەوا ئەمریكا دەبێت یان بەرگری بكات یان ناوچەكە چۆڵ بكات. چۆڵكردن دەبێتە شكستێك بۆ ئەمریكا كە كاریگەری دەبێت لەسەر پێگەی لە هەموو ناوچەكەدا، چونكە توركیا و ئێران و ڕووسیا و سووریا هەموویان لەم پرسەدا كۆكن"، د. سەردار عەزیز وا دەڵێت.

تا ئێستا ئەمریكا جەخت لە ڕێگریی هێرشی تاكلایەنەی توركیا بۆ سەر ڕۆژئاوای كوردستان دەكاتەوە و سوورە لەسەر ئەوەی بە گفتوگۆ نیگەرانییەكانی توركیا لەبارەی مەترسیی سەر سنوورەكانی بڕەوێنیًتەوە.

لە نوێترین كاردانەوەدا مارك ئێسپەر، وەزیری بەرگریی ئەمریكا، ڕایگەیاند "ئەمریكا ڕێگری لە هەر ئۆپەراسیۆنێكی تاكلایەنەی توركیا لە باكووری سووریا دەكات".

ئێسپەر جەختی لەوە كردەوە، واشنتۆن هیوادارە لەبارەی ڕۆژهەڵاتی فوراتەوە لەگەڵ ئەنقەرە بگاتە ڕێككەوتن.

"ئەوەی ئێمە ئەنجامی دەدەین ڕێگرییە لە هێرشی تاكلایەنە كە زیان بە بەرژەوەندییەكانی ئەمریكا و توركیا و هێزەكانی سووریای دیموكرات دەگەیەنێت"، وەزیری بەرگریی ئەمریكا وای وت.

لە ئەگەری ڕێكنەكەوتن لەسەر پێكهێنانی ناوچەی ئارام و هێرشی توركیا بۆ سەر ڕۆژئاوای كوردستان، هێزەكانی سووریای دیموكرات بڕیاری ڕووبەڕووبوونەوەی داوە، ئەوەش دەبێتە سەرەتای شەڕێكی نوێ‌ كە پێناچێت بە زویی كۆتایی بێت. ئەمە جگە لەوەی دەبێتە هۆی سەرهەڵدانەوەی گرووپە توندڕەوەكان لە ناوچەكە و مەترسیی دووبارەبوونەوەی سیناریۆكانی چەند ساڵی ڕابردوو.

نەورۆز ئەحمەد، فەرماندەی گشتیی بڕیارگەی ناوەندیی یەكینەكانی پاراستنی ژن(یەپەژە)، دەڵێت "ئێمە سنوورێكی بەرفراوانمان لەگەڵ توركیا هەیە، ئەگەر شەڕ ڕوو بدات، هەموو ناوچەكە دەبێت بە مەیدانی ڕووبەڕووبوونەوە".

ئەو فەرماندەیەی سووریای دیموكرات جەخت لەوە دەكاتەوە ئەوان بۆ شەڕ ئامادەن.